Lưu giữ nghề dệt thảm thủ công Maroc

Tại ngôi làng nhỏ thuộc thị trấn Taznakht, miền Nam Maroc, những nghệ nhân dệt thảm vẫn miệt mài với khung cửi, cần mẫn kéo sợi và chuẩn bị cho quá trình dệt thủ công kéo dài hàng tuần. Đây là nghề truyền thống đã được lưu giữ qua nhiều thế hệ.

Những tấm thảm nơi đây được làm từ len cừu chất lượng cao, thu hoạch từ vùng núi phía nam dãy Atlas. Len sau đó được nhuộm bằng các sắc tố tự nhiên từ cây lá móng, vỏ lựu hay chàm, tạo nên những gam màu đặc trưng. Mỗi tấm thảm có họa tiết khác nhau, phản ánh văn hóa vùng miền và sự sáng tạo của nghệ nhân.

Bà Fadma Ait Okhechi, một thợ dệt thảm thủ công, chia sẻ rằng mỗi sản phẩm đều chứa đựng câu chuyện và cảm xúc của người làm ra nó. Nghệ nhân thường làm việc theo nhóm để hỗ trợ lẫn nhau, giúp công việc trở nên nhẹ nhàng hơn.

Với độ bền cao, sự dày dặn, mềm mại và hoa văn hình học độc đáo, thảm dệt tay là mặt hàng chủ lực tại các khu chợ địa phương, thu hút sự quan tâm của du khách. Theo số liệu của chính phủ Maroc, vào năm 2022, thảm truyền thống chiếm gần 22% kim ngạch xuất khẩu hàng thủ công của nước này. Điều đặc biệt là giá trị của thảm dệt thủ công luôn tăng theo thời gian.

Ông Mohammad Taoufiq, Giám đốc Khu Liên hợp thủ công mỹ nghệ Taznakht, cho biết một tấm thảm cũ có thể tăng giá gấp 4 hoặc 5 lần. Những tấm thảm trăm năm tuổi có thể đạt mức giá 35.000 đến 40.000 dirham Maroc (gần 4.000 USD). Đối với khách hàng từ châu Âu hay Mỹ, đây được xem là một khoản đầu tư an toàn bởi giá trị sử dụng có thể kéo dài thêm hàng chục năm.

Tuy nhiên, dù thảm dệt thủ công có giá trị cao, phần lớn lợi nhuận lại thuộc về các thương nhân trung gian. Tại các thành phố lớn như Marrakech, những tấm thảm này được bán với giá cao gấp 10 lần giá gốc. Bà Ijja Benchri, một thợ dệt thảm, chia sẻ rằng các nghệ nhân thường phải chấp nhận mức giá rất thấp, chỉ khoảng 200-250 dirham Maroc (khoảng 20 USD) cho mỗi tấm thảm, dù công sức bỏ ra là rất lớn.

Sự xuất hiện của các sản phẩm sản xuất công nghiệp giá rẻ cũng đặt ra thách thức lớn đối với nghề dệt truyền thống. Bà Safia Imnoutres, Chủ tịch Hợp tác xã phụ nữ Aznag, lo ngại rằng nếu thảm dệt tay không được định giá đúng với chất lượng của nó, nhiều người trẻ sẽ không còn mặn mà với nghề, dẫn đến nguy cơ mai một.

Nhằm bảo tồn và phát triển nghề dệt, một không gian triển lãm mới đã được thiết lập tại Taznakht, giúp nghệ nhân tiếp cận trực tiếp với người mua, loại bỏ trung gian. Đồng thời, các khóa học về tiếp thị kỹ thuật số cũng được tổ chức, mở ra hướng đi mới cho những người thợ dệt thảm, góp phần giữ gìn một trong những nét văn hóa truyền thống lâu đời của Maroc.