Tạo cơ sở pháp lý để bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm, vì lợi ích chung

Dự thảo gồm 3 Chương, 13 Điều; giải thích 9 thuật ngữ để thống nhất cách hiểu. Dự thảo thiết lập 4 nhóm chính sách xử lý hình sự đặc thù, gồm: không truy cứu trách nhiệm hình sự; loại trừ trách nhiệm hình sự đối với rủi ro trong đổi mới sáng tạo; tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự; miễn trách nhiệm hình sự. Với từng chính sách hình sự, dự thảo quy định các điều kiện khác nhau để thực hiện.

Trường hợp không truy cứu trách nhiệm hình sự, miễn trách nhiệm hình sự phải đáp ứng đủ 6 điều kiện, gồm: không tham nhũng; vì lợi ích chung; các hoạt động đầu tư, sản xuất, kinh doanh, ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số đã hoàn thành, mang lại hiệu quả kinh tế - xã hội cho địa phương, đất nước; không có khiếu nại, tố cáo hoặc có khiếu nại, tố cáo nhưng đã được giải quyết dứt điểm theo quy định; không gây thất thoát, lãng phí tài sản, trường hợp có gây thất thoát, lãng phí tài sản thì đã khắc phục toàn bộ; người thực hiện hành vi phạm tội đã khai rõ sự việc, góp phần có hiệu quả vào việc phát hiện và xử lý tội phạm.

Điểm mới đáng chú ý là quy định loại trừ trách nhiệm hình sự đối với người gặp rủi ro, gây thiệt hại do ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, áp dụng với trường hợp gây thiệt hại khi thực hiện hoạt động đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số những đã tuân thủ quy trình và thực hiện các biện pháp phòng ngừa; thuộc trường hợp chưa có pháp luật điều chỉnh về quy trình, quy định thực hiện; giữa các quy định của pháp luật còn mâu thuẫn, chồng chéo, chưa đáp ứng được yêu cầu của thực tiễn những không tham nhũng, vì lợi ích chung đã hoàn thành nhiệm vụ, đem lại hiệu quả.

Báo cáo thẩm tra của Ủy ban Kinh tế và Tài chính nhất trí cao việc cần thiết ban hành Nghị quyết. Trong bối cảnh một số luật liên quan, nhất là Bộ luật Hình sự, Bộ luật Tố tụng Hình sự, Luật xử lý vi phạm hành chính chưa được sửa đổi, bổ sung đồng bộ, việc ban hành cơ chế đặc thù là cần thiết để tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc phát sinh trong thực tiễn.

Kết luận nội dung làm việc, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục rà soát các quy định, bảo đảm nguyên tắc nhân văn và đổi mới trong tư pháp; việc xử lý ưu tiên áp dụng các biện pháp kinh tế, dân sự, hành chính, xử lý hình sự là biện pháp cuối cùng. Các cơ quan cần phối hợp hoàn thiện hồ sơ dự án, trình Quốc hội xem xét, quyết định tại kỳ họp không thường lệ vào tháng 8 tới đây.