Cần minh bạch hóa cơ chế giá điện, kiểm soát chi phí hợp lý

Các ý kiến đề nghị cần làm rõ việc minh bạch hóa cơ chế giá điện, kiểm soát chi phí hợp lý gắn với bảo đảm an sinh xã hội, đồng thời tháo gỡ những điểm nghẽn về thể chế nhằm khơi thông nguồn lực đầu tư và thúc đẩy thị trường điện cạnh tranh.

Thảo luận về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực, các ĐBQH cơ bản tán thành sự cần thiết sửa luật nhằm tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách phát triển điện lực, bảo đảm tính đồng bộ của hệ thống pháp luật. Việc sửa đổi cũng nhằm thể chế hóa chủ trương của Đảng về phát triển điện lực, đồng thời hoàn thiện các cơ chế, chính sách tại Luật Điện lực năm 2024 và Nghị quyết số 253/2025/QH15 về phát triển năng lượng quốc gia giai đoạn 2026 - 2030.

Góp ý Điều 50 về giá điện và Điều 51 về giá dịch vụ điện, có ý kiến ĐBQH cho rằng dự thảo Luật quy định giá hợp đồng mua bán điện phải bảo đảm thu hồi chi phí đầu tư, tài chính, vận hành, nhiên liệu, các chi phí hợp lý, hợp lệ khác và mức lợi nhuận hợp lý. Tuy nhiên, cần làm rõ chi phí nào được coi là hợp lý để thu hồi, rủi ro nào nhà đầu tư phải chịu và trường hợp nào chi phí được tính vào giá điện mà người dân, doanh nghiệp phải trả.

Về cơ chế phát triển dự án và thị trường điện, dự thảo quy định Nhà nước có cơ chế phát triển các dự án điện lực phù hợp với cấp độ thị trường điện cạnh tranh, trên cơ sở bảo đảm an ninh năng lượng, an ninh tài chính quốc gia và lợi ích của Nhà nước, nhân dân. Theo đại biểu, dù cơ chế mua bán điện trực tiếp và thị trường điện cạnh tranh đã có bước tiến, việc xác định giá điện và đàm phán hợp đồng mua bán điện vẫn là điểm nghẽn.

Quan tâm đến chính sách phát triển điện lực, theo đại biểu, mục tiêu đặt ra là bảo đảm đủ điện cho phát triển kinh tế - xã hội với giá điện hợp lý, tạo môi trường cạnh tranh, vận hành hệ thống điện an toàn và giảm phát thải. Tuy nhiên, các quy định về ưu đãi, huy động nguồn lực trong dự thảo còn chung chung, khó áp dụng. Vì vậy, cần quy định cụ thể đối tượng, hình thức hỗ trợ, điều kiện và cơ chế chuyển tiếp để chính sách có thể triển khai trên thực tế.

Đối với quy định về miễn thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư đối với các dự án thực hiện quy hoạch, việc sửa đổi này sẽ giúp rút ngắn thời gian chuẩn bị dự án.Song đại biểu đề nghị dự thảo Luật cần làm rõ hơn điều kiện để miễn thủ tục chấp thuận, bởi việc một số dự án đã có trong quy hoạch không đồng nghĩa với việc các vấn đề về đất đai, rừng, khu vực biển, môi trường, quốc phòng, an ninh và lợi ích của cộng đồng đã được đánh giá, giải quyết đầy đủ theo quy định của pháp luật.