Nghị quyết 19: Đổi mới mô hình phát triển - yêu cầu cấp thiết từ thực tiễn

Nghị quyết 19-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương về đổi mới mô hình phát triển Việt Nam vì thế được xem là một định hướng chiến lược, đặt nền tảng cho mục tiêu trở thành quốc gia phát triển, thu nhập cao vào năm 2045.

Qua 40 năm đổi mới, Việt Nam đã duy trì tốc độ tăng trưởng ấn tượng, qua đó thay đổi mạnh mẽ quy mô và vị thế nền kinh tế. Tuy nhiên, tăng trưởng cao chưa đồng nghĩa với một động lực phát triển bền vững. Khi lợi thế lao động giá rẻ và tài nguyên dần thu hẹp, những hạn chế về năng suất và sức cạnh tranh của khu vực doanh nghiệp trong nước ngày càng rõ nét. Vì vậy, bài toán đặt ra không chỉ là duy trì tốc độ tăng trưởng, mà phải tìm kiếm những động lực mới dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Theo các chuyên gia, sự yếu thế của khu vực kinh tế trong nước đang kéo theo hệ lụy lớn hơn là chất lượng tăng trưởng suy giảm. Năng suất nhân tố tổng hợp (TFP) của Việt Nam từng âm 1,4% trong giai đoạn 1990 - 2009 và tiếp tục âm 0,4% giai đoạn 2020 - 2023. Trong khi đó, chất lượng lao động chỉ đóng góp khoảng 0,1% vào tăng trưởng GDP những năm gần đây. Do đó để hiện thực hóa mục tiêu trở thành quốc gia thu nhập cao vào năm 2045, Việt Nam cần khẩn trương tái định hình mô hình tăng trưởng, tạo nền tảng cho một giai đoạn phát triển mới.

Nếu những thập niên trước, lợi thế về đất đai, lao động và vốn có thể tạo ra tăng trưởng, thì trong nền kinh tế mới, công nghệ đang quyết định ngày càng lớn đến năng lực cạnh tranh quốc gia. Trí tuệ nhân tạo đang thay đổi cách doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh và quản trị. Tự động hóa thay thế nhiều công đoạn thủ công. Dữ liệu trở thành nguồn lực mới. Chuyển đổi xanh đang định hình lại tiêu chuẩn của thị trường toàn cầu. Trong cuộc cạnh tranh này, nếu chỉ dừng ở việc ứng dụng công nghệ do thế giới tạo ra, Việt Nam có nguy cơ tiếp tục đứng ở những khâu có giá trị gia tăng thấp.

Chuyển đổi mô hình tăng trưởng giờ đây không còn là sự lựa chọn, mà là mệnh lệnh của thực tiễn. Nền kinh tế phải bước ra khỏi vùng an toàn của việc khai thác tài nguyên và lao động giá rẻ, tiến tới làm chủ công nghệ, chuyển đổi số và phát huy nguồn nhân lực chất lượng cao. Quan trọng hơn, việc theo đuổi mục tiêu tăng trưởng cao trong giai đoạn tới phải được gắn chặt với phát triển văn hóa, bảo vệ môi trường và bảo đảm tiến bộ, công bằng xã hội, để không một ai bị bỏ lại phía sau trên hành trình tiến vào Kỷ nguyên vươn mình.