Sống bên bãi rác – Cuộc khủng hoảng âm thầm đe dọa sức khỏe người Palestine

Hình ảnh ghi nhận tại Deir al-Balah và Gaza City cho thấy rác thải chất đống ngay sát các lều tạm của người dân sơ tán. Những đống rác trộn lẫn đất đá, phế tích - nơi từng là khu dân cư đông đúc – nay trở thành môi trường sống bất đắc dĩ. Trẻ em chơi đùa, sinh hoạt ngay cạnh rác thải, trong khi ruồi, muỗi và chuột xuất hiện dày đặc.

Điều kiện vệ sinh kém đang khiến các bệnh ngoài da, dị ứng và dịch bệnh gia tăng nhanh chóng. Nhiều gia đình cho biết họ không thể tiếp cận thuốc men hay dịch vụ y tế, trong khi nguồn nước sạch và thực phẩm cũng vô cùng khan hiếm.

Không chỉ thiếu thốn, nhiều gia đình buộc phải mưu sinh ngay từ các bãi rác. Trẻ em hàng ngày nhặt nhạnh những vật liệu có thể cháy được để giúp gia đình nấu ăn.

Nguyên nhân của tình trạng này, theo chính quyền địa phương, là do các bãi chôn lấp hợp vệ sinh không thể tiếp cận kể từ khi xung đột nổ ra.

Ông Tariq Habbash, Phụ trách rác thải rắn của thành phố Deir al-Balah lý giải, đây là một trong những bãi rác tự phát trong khu vực. Những bãi rác này hình thành do người dân bị cấm tiếp cận bãi chôn lấp hợp vệ sinh Al-Fukhari kể từ ngày đầu của cuộc chiến. Vì vậy, chúng tôi phải dùng các giải pháp thay thế, thu gom rác từ các lều tạm trên phố rồi đưa đến những nơi tương đối xa khu dân cư cho đến khi chiến sự kết thúc. Chúng tôi buộc phải sử dụng các địa điểm tạm để chứa rác. Nhưng theo thời gian, những nơi này đã trở thành các bãi rác tự phát.

Theo Chương trình Môi trường Liên hợp quốc (UNEP), Gaza hiện có khoảng 60 triệu tấn đống đổ nát còn sót lại sau các đợt oanh kích dữ dội trong 2 năm chiến tranh. Khoảng 80% các tòa nhà đã bị phá hủy hoàn toàn hoặc hư hại nặng. Trong số đó, ước tính có khoảng 4 triệu tấn phế thải chứa chất độc hại như vật liệu độc, kim loại nặng, nhựa cháy và chất thải hóa học. UNEP cảnh báo nước thải đang rò rỉ khắp nơi, tràn ra đường phố và các khu trại nơi người dân Gaza phải di dời sinh sống và các cơ sở xử lý nước thải cũng đã bị phá hủy, khiến người dân đối mặt với những rủi ro sức khỏe nghiêm trọng. Theo Chương trình Phát triển LHQ (UNDP), trong “điều kiện phù hợp”, phải mất ít nhất 7 năm mới có thể dọn dẹp phần lớn đống đổ nát. Việc này chỉ là bước đầu tiên trong tiến trình tái thiết Gaza, mà theo các chuyên gia có thể kéo dài hàng chục năm. LHQ và các tổ chức quốc tế ước tính chi phí tái thiết Gaza lên tới 70 tỷ USD.

Dù xung đột đã tạm lắng sau lệnh ngừng bắn mong manh, cuộc sống của người dân Gaza vẫn chưa thể trở lại bình thường. Khi rác thải tiếp tục chất đống và nguồn lực xử lý còn hạn chế, nguy cơ về một cuộc khủng hoảng y tế công cộng vẫn đang hiện hữu từng ngày.