Mỹ bắt đầu phong tỏa các cảng của Iran

Trước đó, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) tuyên bố lực lượng của họ sẽ bắt đầu thực hiện phong tỏa toàn bộ giao thông hàng hải ra vào các cảng của Iran vào lúc 10 giờ sáng 13/4 theo giờ miền Đông (21 giờ theo giờ Việt Nam), phù hợp với tuyên bố của Tổng thống Trump.

Theo CENTCOM, lệnh phong tỏa sẽ được thực thi một cách công bằng đối với tàu thuyền của tất cả các quốc gia ra vào các cảng và khu vực ven biển của Iran. Tuy nhiên, lực lượng này sẽ không cản trở quyền tự do hàng hải của các tàu thuyền qua eo biển Hormuz đến và đi từ các cảng không thuộc Iran.

Liên quan vấn đề trên, Tổng Thư ký Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) Arsenio Dominguez tuyên bố không quốc gia nào có quyền hợp pháp chặn hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz, tuyến hàng hải đang bị tê liệt do xung đột giữa Mỹ và Iran.

Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi hôm qua đã có các cuộc điện đàm với người đồng cấp Saudi Arabia và Qatar nhằm thảo luận về những gì Tehran gọi là “rủi ro từ các hành động khiêu khích của Mỹ”, đặc biệt liên quan đến khả năng phong tỏa các cảng của Iran.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran, Esmaeil Baghaei, cùng ngày cảnh báo trên mạng xã hội rằng bất kỳ động thái nào của Mỹ nhằm phong tỏa các cảng của Iran có thể kéo theo những hệ lụy mang tính trả đũa, ảnh hưởng tới nền kinh tế toàn cầu.

Cộng đồng quốc tế kêu gọi ngừng việc phong tỏa eo biển Hormuz 

Ngày 13/4, nhiều nước trên thế giới kêu gọi ngừng các hành động phong tỏa eo biển Hormuz cũng như thúc đẩy một thỏa thuận ngừng bắn toàn diện và lâu dài thông qua các biện pháp chính trị và ngoại giao giữa Iran - Mỹ - Israel.

Trong thông điệp được đưa ra ngày 13/4, người phát ngôn của TTK LHQ, ông Stephane Dujarric cho biết, dù các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran tổ chức tại Islamabad (Pakistan) chưa đạt được thỏa thuận, song tiến trình đối thoại cho thấy sự nghiêm túc trong tiếp cận và là bước đi tích cực hướng tới nối lại đối thoại.

Ông Stéphane Dujarric, người phát ngôn của Tổng Thư ký Liên hợp quốc cho biết: “Với những khác biệt sâu sắc, việc đạt được thỏa thuận không thể diễn ra trong thời gian ngắn, do đó các bên cần duy trì đối thoại một cách xây dựng, và Tổng thư ký kêu gọi các cuộc đàm phán tiếp tục một cách mang tính xây dựng để đạt được thỏa thuận. Đồng thời, lệnh ngừng bắn phải được tôn trọng tuyệt đối và mọi hành vi vi phạm phải chấm dứt. Tổng Thư ký Liên hợp quốc cũng hối thúc các bên liên quan tôn trọng quyền tự do hàng hải, trong đó có khu vực eo biển Hormuz, phù hợp với luật pháp quốc tế. Những gián đoạn trong hoạt động thương mại qua tuyến hàng hải này đang gây tác động lan rộng, làm gia tăng bất ổn kinh tế toàn cầu và ảnh hưởng đến nhiều lĩnh vực”.

Trong khi đó, trong cuộc họp của HĐBA LHQ, Liên minh châu Âu khẳng định lập trường kiên quyết bảo vệ quyền tự do hàng hải theo luật pháp quốc tế. Theo đó, EU sẽ không chấp nhận bất kỳ thỏa thuận nào làm hạn chế quyền đi lại tự do và an toàn qua Eo biển Hormuz – tuyến đường vận chuyển năng lượng quan trọng bậc nhất toàn cầu.

Bà Kaja Kallas, Đại diện cấp cao của Liên minh châu Âu cho biết: “Những gì diễn ra hôm nay tại eo biển Hormuz là lời kêu gọi rõ ràng nhất từ trước đến nay về việc cần có một liên minh quốc tế mạnh mẽ nhằm đảm bảo an ninh hàng hải. Tôi xin nhấn mạnh rõ: EU sẽ tiếp tục bác bỏ bất kỳ thỏa thuận nào đặt ra các quy định hạn chế quyền tự do và an toàn đi lại qua các eo biển, phù hợp với luật pháp quốc tế”.

Trong bối cảnh đó, EU cho biết sẽ tiếp tục thúc đẩy các nỗ lực ngoại giao nhằm ngăn chặn nguy cơ bất ổn lan rộng, đồng thời kêu gọi các bên duy trì đối thoại, hướng tới giải pháp hòa bình cho khu vực.

Bà Kaja Kallas, Đại diện cấp cao của Liên minh châu Âu cho biết: “Liên minh châu Âu sẽ tiếp tục đóng góp mọi nỗ lực ngoại giao nhằm ngăn khu vực rơi vào hỗn loạn sâu hơn”.

Đức cũng nhấn mạnh, việc gián đoạn lưu thông qua Eo biển Hormuz đang gây ra những tác động nghiêm trọng trên phạm vi toàn cầu, từ giá năng lượng đến an ninh lương thực, đồng thời kêu gọi đảm bảo khu vực này luôn được duy trì tự do và rộng mở theo luật pháp quốc tế.

Ông Johann Wadephul, Ngoại trưởng Đức cho biết: “Cả thế giới đang phải gánh chịu hậu quả từ tình hình này. Chúng tôi đang tiến hành các cuộc đàm phán khủng hoảng về việc cần thiết phải hạ giá xăng và dầu diesel. Ngoài ra cần khẩn trương làm rõ những vấn đề về an toàn hàng hải và đảm bảo rằng Eo biển Hormuz – một tuyến hàng hải quốc tế phải được duy trì tự do và rộng mở. Đây là yêu cầu của luật pháp hàng hải quốc tế”.

Bên cạnh đó, Đức bày tỏ ủng hộ lập trường của Mỹ trong việc yêu cầu Iran đưa ra cam kết minh bạch, có thể kiểm chứng về từ bỏ phát triển vũ khí hạt nhân – yếu tố được cho là then chốt để ổn định tình hình.

Giới quan sát nhận định, diễn biến tại Eo biển Hormuz không chỉ tác động đến an ninh khu vực Trung Đông mà còn có thể ảnh hưởng sâu rộng tới thị trường năng lượng và kinh tế toàn cầu.