Nguy cơ khủng hoảng vận tải quốc tế nhen nhóm từ Biển Đỏ

Trước đây, Lầu năm góc từng khuyên chính quyền tổng thống Biden không trả đũa quân sự lực lượng Houthi để tránh gây căng thẳng với Iran, quốc gia được cho là có mối liên hệ với lực lực này. Tuy nhiên, sự gia tăng đáng kể các cuộc tấn công tại Biển Đỏ trong những ngày gần đây khiến giới chức an ninh quốc gia hàng đầu của Mỹ thay đổi tính toán.

Đáp lại, đại diện Houthi tuyên bố, họ đủ sức đối đầu với mọi liên minh do Mỹ thành lập tại Biển Đỏ. Nhóm này thời gian qua đe dọa tấn công mọi tàu chở hàng đến hướng đến Israel trong động thái ủng hộ người Palestine, kể từ khi xung đột Israel – Hamas nổ ra.

Mới đây nhất, hôm 18/12 lực lượng này đã thực hiện hai cuộc tấn công nhằm vào các tàu thương mại Swan Atlantic và MSC Clara thuộc sở hữu của Na Uy. Trước đó một ngày, UAV của Houthi đã tấn công tàu cơ giới Al Jasrah treo cờ Liberia  gây ra hỏa hoạn. Ngày 15/12 Houthi phóng 2 tên lửa đạn đạn về phía eo biển Bab Al-Mandab với một quả trong số này trúng tàu cơ giới PALATIUM III treo cờ Liberia.

Đến nay, lực lượng này đã thực hiện hơn 100 cuộc tấn công bằng máy bay không người lái và tên lửa nhằm vào 10 tàu chở hàng đi qua Biển Đỏ.

Biển Đỏ đối với địa Trung Hải qua kênh đào Suez hình thành nên tuyến vận tải biển ngắn nhất kết nối Châu Âu và châu Á. Chính vì thế, các cuộc tấn công của lực lượng Houthi ở Biển Đỏ đang gây ảnh hưởng tới hoạt động vận tải hàng hải làm gia tăng tâm lý lo ngại rằng thương mại quốc tế đang đứng trước nguy cơ giai đoạn.

Theo dữ liệu theo dõi tàu của Tập đoàn LSEG, một số tàu đi qua Biển Đỏ những ngày gần đây đã có bảo vệ vũ trang. Bốn tàu container của MSC ở Biển Đỏ đã tắt bộ thu phát kể từ 17/12, có khả năng là để tránh bị phát hiện.

Trong khi đó, một loạt doanh nghiệp vận tải biển khác như Maersk và Hapag Lloyd, đã điều hướng lộ trình sang phía mũi Hảo Vọng. Với lộ trình mới, tổng thời gian là từ châu Á đến Bắc Âu và Đông Địa Trung Hải sẽ tăng lên thêm khoảng 10 ngày. Chi phí mua nhiên liệu cho mỗi chuyến đi hai chiều từ Châu Á đến Bắc Âu sẽ đội thêm khoảng 1 triệu USD.

Thống kê cho thấy tính tới ngày 19/12, chi phí vận chuyển một container từ Trung Quốc đến địa Trung Hải trong tháng 12 đã tăng 44% so với hồi đầu năm, lên mức 2.413 đô la Mỹ .

Giới chuyên gia nhận định, các cuộc tấn công tàu thương mại của lực lượng Houthi trên Biển Đỏ có thể dẫn tới việc kênh đào Suez bị chặn. Điều này làm gia tăng tâm lý lo ngại rằng, thương mại quốc tế đứng trước nguy cơ tiếp tục gián đoạn khi chỉ chớm phục hồi sau đại dịch Covid-19 .

Ai cũng hiểu lực lượng Houthi hay bất cứ lực lượng nào cũng không thể chỉ hoạt động một mình mà không có quan hệ gì với ai. Vậy nên lực lượng Houthi được cho sẽ không dễ mà tự tung tự tác đẩy các căng thẳng tại Biển Đỏ lên mức không thể kiểm soát.

Cái mà người ta lo ngại là lực lượng Houthi sẽ giữ cho những căng thẳng hiện nay tại Biển Đỏ luôn ở trạng thái thường trực, làm gia tăng các chi phí bảo hiểm đối với tàu bè, từ đó tạo thêm sức ép cho tình trạng lạm phát giá lương thực hay giá năng lượng hiện nay.

Một tác động theo hướng như vậy thì tới mức độ nào sẽ cần thời gian trả lời. Mà thực tế là sẽ phụ thuộc rất nhiều khả năng phối hợp, đồng lòng của các cường quốc trong việc bảo vệ các hoạt động vận tải quốc tế trên Biển Đỏ.

Tác động đối với thương mại toàn cầu còn phụ thuộc vào thời gian khủng hoảng tiếp diễn, nhưng phí bảo hiểm và việc điều chỉnh lộ trình dài hơi thì hiện đã bắt đầu các tác động trực tiếp tới các hãng vận chuyển nói riêng và hoạt động vận tải biển nói chung. Viện xuất khẩu và thương mại quốc tế cảnh báo, tình trạng này trước mắt sẽ ảnh hưởng đến hoạt động cung ứng hàng hóa tiêu dùng trước dịp năm mới 2024, khiến giá cả hàng hóa tăng lên.