Nỗ lực duy trì nghề nhuộm vải truyền thống tại Thái Lan

Nằm ngoài những con đường mòn du lịch nổi tiếng của Thái Lan như Bangkok, Phuket hay Chiang Mai, Sakon Nakhon là một thị trấn yên bình nằm ở phía đông bắc đất nước, nơi người dân yêu chuộng màu chàm làm màu sắc chủ đạo trong trang phục hàng ngày. Đây cũng là quê hương của nhiều gia đình đã gắn bó qua nhiều thế hệ với nghề trồng cây chàm và nhuộm vải thủ công.

Các sản phẩm từ vải chàm tại Sakon Nakhon mang đến sự đa dạng, từ những chiếc áo phông nhuộm loang lổ độc đáo đến những tấm vải dệt thủ công tinh xảo. Loại vải này, được gọi là "kram" trong tiếng Thái, không chỉ là trang phục truyền thống mà còn là món quà lưu niệm yêu thích của du khách. Tuy nhiên, đại dịch COVID-19 đã đặt ra nhiều thách thức cho nghề truyền thống này. Chị Taikram, một người bán hàng địa phương, chia sẻ rằng sau đại dịch, lượng khách du lịch giảm mạnh, khiến họ phải tìm cách tiếp cận khách hàng bằng nhiều phương thức khác nhau để giới thiệu các sản phẩm thủ công độc đáo.

Dù khó khăn, nhiều chủ cửa hàng ở đây vẫn quyết tâm bảo tồn nghề nhuộm vải chàm truyền thống. Họ thường tổ chức các hội thảo để giúp du khách hiểu hơn về quy trình sản xuất vải chàm. Theo chị Mew Namon, chủ cửa hàng Kramsakon, cây chàm thuộc họ đậu và cần khoảng ba tháng để phát triển. Sau khi thu hoạch, lá chàm được ngâm qua đêm để chiết xuất sắc tố xanh lục. Nước chàm sau đó được đưa vào các hũ đất sét để oxy hóa và lên men, tạo ra màu xanh đặc trưng. Chị Mew cho biết, những chiếc hũ đất sét này có thể được sử dụng trong 30-40 năm và thường được truyền lại từ thế hệ này sang thế hệ khác trong gia đình.

Một số cửa hàng ở Sakon Nakhon còn mở lớp học dạy kỹ thuật nhuộm thắt nút, sử dụng dây thun hay các vật dụng khác để tạo ra các họa tiết độc đáo. Để có màu xanh đậm hơn, vải phải được nhúng vào nước chàm nhiều lần. Tuy nhiên, phân biệt chàm tự nhiên với chàm tổng hợp không hề đơn giản. Theo anh Nuttaphong Utakavapee, cán bộ nông nghiệp thuộc Viện Nghiên cứu Phát triển Hoàng gia, nếu sản phẩm có màu quá đậm hoặc giá quá rẻ, có khả năng đó không phải là chàm tự nhiên, vì chi phí sản xuất loại chàm này rất cao.

Các sản phẩm từ vải chàm không chỉ phổ biến ở Sakon Nakhon mà còn xuất hiện tại các khu chợ lớn trên khắp Thái Lan. Tại Bangkok, những món đồ dệt thủ công từ chàm vẫn được ưa chuộng dù giá thành khá cao. Chị Pattama Tripornkiji, một khách hàng yêu thích đồ thủ công, chia sẻ rằng các sản phẩm này mang nét độc đáo riêng và tạo cảm giác tự tin khi mặc. Chị cũng nhận xét rằng đồ thủ công Thái Lan rất phong phú, từ quần áo đến đồ trang trí, và có sức hút lớn đối với du khách quốc tế.

Các sản phẩm chàm không chỉ là nguồn thu nhập quan trọng mà còn là cách gìn giữ nghệ thuật truyền thống. Bên cạnh việc bảo tồn nghề nhuộm vải, nhiều doanh nghiệp Thái Lan đang tích cực quảng bá và bán hàng trực tuyến để đưa các sản phẩm này ra thị trường quốc tế, đặc biệt là tại các nước châu Á như Hồng Kông, Đài Loan hay Singapore.