Phụ nữ Nubian ở Kenya hồi sinh rau truyền thống bằng mô hình nông nghiệp đô thị

Tại một góc nhỏ ở Kibera, nhóm phụ nữ mang tên Mazingira Women Initiative, thành lập vào năm 2019, đã mang trong mình hai mục tiêu: gìn giữ di sản văn hóa Nubian và phát triển mô hình canh tác bền vững trong đô thị.

Từ những ngày đầu chỉ có vài thành viên, đến nay nhóm đã có hơn 50 phụ nữ cùng chung tay. Họ tận dụng mọi khoảng không gian chật hẹp – từ sân thượng, góc sân cho đến lối đi – để biến thành những khu vườn nhỏ xanh mát. Các loại rau được trồng đều là những giống cây gắn liền với văn hóa Nubian như bamia, nyagwa hay mulkia – những loại rau truyền thống đã nuôi dưỡng nhiều thế hệ.

Với họ, việc trồng rau không chỉ là kế sinh nhai, mà còn là một cách lưu giữ bản sắc Nubian giữa nhịp sống đô thị hiện đại. Chị Salma Rashid, một thành viên của nhóm, chia sẻ: “Trong cộng đồng của chúng tôi, gần như 90% người dân thích ăn rau truyền thống. Vì vậy, chúng tôi chọn trồng những loại rau bản địa, vừa hợp khẩu vị, vừa dễ bán.”

Không chỉ học cách canh tác, họ còn học cách giữ gìn văn hóa. Chị Asia Abdalla nói: “Trước khi tham gia nhóm, tôi không biết trồng và bảo quản rau truyền thống. Giờ đây, tôi có thể dạy lại cho thế hệ trẻ, để họ hiểu và trân trọng văn hóa của mình.”

Với những người phụ nữ như Asia, mỗi hạt giống là một phần ký ức, và khi rau mọc lên, đó không chỉ là thực phẩm, mà là niềm tự hào dân tộc được hồi sinh.

Tuy nhiên, việc trồng rau ở khu ổ chuột không hề dễ dàng. Họ phải đối mặt với hai thách thức lớn: thiếu đất canh tác ổn định và tác động của biến đổi khí hậu. Người sáng lập nhóm, chị Malasen Hamida, chia sẻ: “Trong các khu định cư phi chính thức, bạn không bao giờ chắc chắn mình có thể trồng trọt lâu dài. Hôm nay bạn trồng ở đây, nhưng ngày mai đất có thể bị lấy để xây công trình khác.”

Theo anh Stephen Otieno, chuyên gia quy hoạch đô thị và hệ thống thực phẩm, biến đổi khí hậu đang khiến việc trồng trọt trở nên khó đoán hơn, nhưng những cây trồng bản địa mà nhóm phụ nữ này lựa chọn lại có khả năng chống chịu cao, giúp họ thích nghi tốt hơn.

Giữa những căn nhà tạm bợ ở Kibera, một vườn thủy canh nhỏ, vài luống rau truyền thống lại đang âm thầm góp phần bảo vệ văn hóa Nubian. Từ khu vườn đến căn bếp, truyền thống được tiếp nối qua từng món ăn – bamia, mulkia, gurusa – không chỉ là ẩm thực, mà còn là sợi dây gắn kết các thế hệ phụ nữ Nubian, nuôi dưỡng niềm tự hào và bản sắc dân tộc giữa lòng đô thị chật hẹp.