Trung Quốc: Sử dụng AI để phân loại rác thải dệt may

Tại một khu công nghiệp ở thành phố Trương Gia Cảng, phía đông Trung Quốc, những chồng quần áo cũ liên tục được đưa vào một cỗ máy lớn phát ra tiếng hoạt động liên hồi. Đây là máy Fastsort-Textile, thiết bị ứng dụng trí tuệ nhân tạo để nhận diện và phân loại chất liệu vải với tốc độ cao.

Cỗ máy do công ty công nghệ tái chế DataBeyond phát triển và đã được tạp chí TIME bình chọn là một trong những phát minh đáng chú ý của năm 2025. Nhờ công nghệ quét AI, thiết bị có thể nhanh chóng xác định thành phần của từng loại vải, từ cotton, nylon đến polyester hay elastane.

Theo các chuyên gia, vải tổng hợp – được sản xuất từ nhiên liệu hóa thạch – hiện chiếm khoảng 70% sản lượng dệt may toàn cầu. Đây cũng là một trong những nguồn gây ô nhiễm lớn khi lượng quần áo bị thải bỏ ngày càng tăng.

Trung Quốc hiện là quốc gia xuất khẩu dệt may lớn nhất thế giới, với giá trị hơn 140 tỷ USD mỗi năm. Điều này đồng nghĩa với áp lực lớn trong việc xử lý và tái chế rác thải từ ngành công nghiệp này.

Tại nhà máy tái chế của công ty Shanhesheng ở Trương Gia Cảng, máy Fastsort-Textile được đưa vào vận hành từ năm 2025. Hệ thống băng chuyền sẽ đưa từng món đồ qua máy quét AI để phân tích chất liệu – một quá trình chỉ mất chưa đầy một giây cho mỗi sản phẩm. Nhờ đó, 100 kg quần áo có thể được phân loại chỉ trong 2–3 phút, trong khi một công nhân nếu làm thủ công phải mất tới khoảng 4 giờ.

Sau khi quét, các loại vải được đưa tới khu vực phân loại riêng như nylon hay polyester để chuẩn bị cho quá trình tái chế. Những vật liệu không đạt tiêu chuẩn sẽ được chuyển sang khu xử lý khác, chủ yếu là đốt hoặc chôn lấp.

Theo nhà máy Shanhesheng, trước đây có tới 50% lượng vải thu gom được coi là không thể tái chế. Nhưng với hệ thống phân loại bằng AI, tỷ lệ này đã giảm xuống còn khoảng 30%. Các nhà vận hành cũng kỳ vọng công nghệ tự động hóa sẽ tiếp tục được mở rộng trong tương lai.

Tuy nhiên, theo các chuyên gia môi trường, việc phân loại chỉ là một phần của bài toán lớn. Quá trình tái chế các loại vải tổng hợp sau khi sử dụng vẫn còn rất phức tạp do sự pha trộn của nhiều loại sợi và hóa chất.

Theo Chương trình Môi trường Liên Hợp Quốc, hiện chỉ khoảng 8% dệt may trên thế giới được sản xuất từ sợi tái chế. Dù vậy, những công nghệ mới như Fastsort-Textile được kỳ vọng sẽ góp phần cải thiện chuỗi tái chế, hướng tới mô hình kinh tế tuần hoàn trong ngành thời trang – một lĩnh vực đang chịu áp lực ngày càng lớn về phát triển bền vững.