Xử lý xâm phạm quyền tác giả, quyền sở hữu

Chưa bao giờ nghệ sĩ lại có nhiều cơ hội tự do sáng tác và lan tỏa cá tính âm nhạc trên các nền tảng số như hiện nay. Các nền tảng số không chỉ giúp giảm chi phí phát hành mà còn tạo điều kiện để nghệ sĩ tiếp cận thị trường quốc tế, hợp tác xuyên biên giới.

Sự bùng nổ của các nền tảng số đã giúp âm nhạc "phổ cập hóa" rất nhanh, rất mạnh nhưng đồng thời cũng tạo ra một sân chơi khốc liệt, nơi nhiều nghệ sĩ phải trầy trật để lo bảo vệ tác quyền của mình. Một bài hát có thể bị dùng làm nhạc nền cho hàng nghìn video mà không xin phép.

Hoặc thậm chí các hành vi vi phạm lại diễn ra tinh vi, dễ dàng đưa công nghệ AI vào để biến tấu âm nhạc, chỉnh lời rồi phát hành như một sản phẩm mới. AI đang bị lợi dụng để thực hiện hành vi xâm phạm bản quyền tinh vi và ngày càng khó kiểm soát.

Hiện nay có nhiều vụ việc xâm phạm sở hữu trí tuệ về quyền tác giả, quyền liên quan đã được các cơ quan Công an các cấp thụ lý giải quyết, có vụ việc đang trong quá trình điều tra, xét xử, có vụ việc đã được xét xử hình sự năm 2024 cho thấy việc vi phạm về bản quyền không chỉ được xử lý ở khía cạnh thương lượng, tố tụng dân sự mà còn cả xử lý hình sự.

Về mặt pháp lý, về cơ bản đã có quy định khá là cụ thể về chế tài xử lý đối với các hành vi xâm phạm sở hữu trí tuệ có thể bị xử lý hình sự hoặc hành chính.

Về mặt quản lý nhà nước, về thể chế, chế tài đã có khung quy định khá rõ ràng để xử lý cá nhân và tổ chức có hành vi xâm phạm sở hữu trí tuệ. Tuy nhiên, với quy mô nền tảng mạng xã hội lớn như hiện nay, quy mô người dùng quá lớn như hiện nay thì việc giám sát, ngăn ngừa, phát hiện và xử lý vi phạm về sở hữu trí tuệ, trong đó có quyền tác giả, quyền liên quan là rất khó khăn.

Tuy nhiên theo nhiều chuyên gia, các cơ quan chức năng cần tăng cường thêm các chế tài xử phạt. Bên cạnh đó có thể truy cứu trách nhiệm hình sự đối với các hành vi cố ý xâm phạm bản quyền quy mô lớn.

TS Nguyễn Văn Viễn, Chủ tịch Hội Sở hữu trí tuệ TPHCM cho biết: Chỉ có bảo hộ bản quyền tốt thì mới là công cụ thúc đẩy phát triển công nghệ hiện nay về âm nhạc, về tác phẩm chỉ có bằng cách đó. Vì thế cho nên chúng tôi vẫn cho rằng là cái cái cái sự tăng cường của cơ quan nhà nước nó đóng vai trò quyết định, còn những hội như chúng tôi chỉ là trợ giúp, tức là phát hiện ra những kẻ vi phạm rồi sau đó trình lên cơ quan nhà nước để áp đặt những cái biện pháp, chương trình, những cái biện pháp dẹp bỏ.