Đại úy Sùng A Khai sinh ra và lớn lên trong bản làng người Mông ở xã Phì Nhờ, huyện Điện Biên Đông, tỉnh Điện Biên. Năm 2006, sau khi tốt nghiệp Đại học Luật Hà Nội, anh được tuyển dụng vào lực lượng CAND và được phân công về Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy, Công an tỉnh Điện Biên. Sùng A Khai chia sẻ: ước mơ một thời niên thiếu của anh đã dần thành sự thật “Bây giờ hiện tại tất cả cac đối tượng đều sử dụng vũ khí nóng, đầu tiên phải tính đến an toàn, nếu không an toàn không thể làm được, không như đối tượng hình sự, xảy ra mới điều tra, đây là các vụ án chìm, mình phải chuẩn bị trước nếu không chuẩn bị trước thì mình không biết đâu là đối tượng xấu, đâu là đối tượng tốt”.

Đánh án ma túy nơi vùng đồng bằng đã vất vả, nơi vùng cao, nhất là “tuyến lửa” Tây Bắc, công việc này lại càng khó khăn gấp bội phần. Cuộc chiến nơi đây luôn đòi hỏi sự mưu trí, dũng cảm, linh hoạt xử lý trong các tình huống bởi khi đã dấn thân vào ma túy, các đối tượng luôn tỏ ra manh động, sẵn sàng liều lĩnh sử dụng hung khí chống trả lực lượng chức năng. Chưa hết, nhằm lung lay tinh thần đấu tranh, các đối tượng còn đe dọa trực tiếp tới người thân của các anh – những người lính trên mặt trận phòng, chống tội phạm ma túy.

Đại úy Sùng A Khai nhớ như in khoảng thời gian cuối năm 2009, đầu năm 2010, khi anh cùng đồng đội bóc gỡ thành công nhiều đường dây mua bán, vận chuyển ma túy với số lượng lớn cũng là lúc mà gia đình anh liên tiếp nhận được các cuộc điện thoại, thư nặc danh với nội dung đe dọa cũng như việc rao giá: “Ai hạ sát được Khai (Đại úy Sùng A Khai) sẽ có ngay 150 triệu tiền thưởng”. Mặc cho những lời đe dọa ngày một tăng cường độ, anh vẫn cùng đồng đội bám trụ trên trận tuyến ma túy, tiếp tục vây ráp các đối tượng. Cùng với đó, anh âm thầm tiến hành xác minh. Qua đó, phát hiện những thông tin trên là do người nhà H – đối tượng đã bị anh trực tiếp bắt giữ vì có quyết định truy nã về hành vi mua bán, vận chuyển trái phép chất ma túy. Ngay lập tức, anh đã tiếp xúc, khéo léo nhắc nhở người thân H chấm dứt ngay hành vi trên… Đại úy Sùng A Khai chia sẻ: “Với tư cách trong lực lượng phòng chống ma túy, với quan điểm của Bác là phải có tư tưởng tốt, có bản lĩnh chính trị tốt và bản lĩnh tốt, đặc biệt là lính ma túy, không có đạo đức không làm được, phải giữ được bản thân mình”.

Không chỉ linh hoạt trong việc xử lý các tình huống, Đại úy Sùng A Khai còn là một trinh sát mưu trí, dũng cảm tham gia nhiều chuyên án lớn, chặt đứt nhiều đường dây mua bán, vận chuyển trái phép chất ma túy xuyên quốc gia.

Chỉ tính riêng từ năm 2016 đến nay, anh đã cùng đồng đội tham gia phá hàng chục chuyên án ma túy lớn ở địa bàn. Điển hình, đầu năm 2018, Đại úy Sùng A Khai được lãnh đạo đơn vị phân công điều tra khám phá chuyên án 1217T, bắt quả tang ba đối tượng Lý Chái Thảo, Lý A Khoa và Vàng A Cho đều trú tại xã Na Sang, huyện Mường Chà, tỉnh Điện Biên, thu giữ 77 bánh heroin, 300 gói ma túy tổng hợp. Hay chuyên án 217C bắt quả tang hai đối tượng Vàng A Chua và Vàng Sò Pó thu giữ 10 bánh heroin… Hàng chục chuyên án từ năm 2016 đến nay, hàng trăm vụ án, chuyên án từ khi công tác tại Phòng cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy, nhưng án nào cũng được Đại úy Sùng A Khai kể chi tiết, rõ ràng, bởi đối với anh đó là những ký ức, những bài học kinh nghiệm của bản thân mình, cũng là công việc mà anh yêu thích, sẵn sàng hy sinh mọi thời gian để cống hiền cho công việc ấy “Trong quá trình công tác thì không thể lãnh đạo quản lý suốt ngày được, mà khi mà anh em đi làm nhiệm vụ thì mỗi người một việc, khi lãnh đạo giao rồi, mình phải tin tưởng tuyệt đối đường lối chính sách của Đảng, pháp luật của nhà nước, để biết mình đang làm việc gì để phục vụ cho nhân dân, vấn đề Đảng, Nhà nước và nhân dân giao cho, chúng tôi phải hoàn thành tốt tất cả mọi nhiệm vụ, không để đó là nhiệm vụ gì”.

Từ công tác đấu tranh, khai thác các vụ án, Đại úy Sùng A Khai đã thu thập được nhiều thông tin, phương thức thủ đoạn cất giấu, vận chuyển, mua bán ma túy của các đối tượng. Trong cuộc chiến đầy cam go, khó khăn vất vả, những chiến công mang dấu ấn của trinh sát ma túy người Mông nơi tuyến lửa “ma túy” Tây Bắc Đại úy Sùng A Khai đã vinh dự nhận được nhiều phần thưởng cao quý của Đảng, Nhà nước trao tặng như: Huân chương Chiến công hạng ba, nhiều bằng khen, giấy khen do Bộ Công an, UBND, Công an tỉnh Điện Biên trao tặng. Năm 2019, Đại úy Sùng A Khai là một trong 50 cán bộ chiến sĩ được Bộ Công an tôn vinh điển hình tiên tiến trong học tập và làm theo lời Bác.

Mai Hoa