Những cuộc trở về kỳ diệu nhờ ADN

Giữa hành trình tri ân ấy, mỗi mẫu ADN được thu nhận hôm nay đã và đang trở thành chiếc chìa khóa mở cánh cửa đưa những người đã ngã xuống trở về với tên tuổi, quê hương và người thân. Đó cũng là cách để chúng ta thực hiện trách nhiệm và lòng biết ơn sâu sắc đối với những người đã hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc.

54 năm kể từ ngày nhận Giấy báo tử, gia đình liệt sĩ Nguyễn Trọng Cát vẫn đau đáu một câu hỏi chưa có lời đáp: Anh đang nằm ở đâu?

Người Trung đội phó quê ở xã Minh Dân, huyện Triệu Sơn (nay là xã Hợp Tiến, tỉnh Thanh Hóa) đã anh dũng hy sinh tại chiến trường Nam Bộ năm 1972. Kể từ đó, gia đình chỉ biết gửi nỗi nhớ thương vào tấm Giấy báo tử và những chuyến đi tìm kiếm không biết mệt mỏi.

Hơn nửa thế kỷ trôi qua, tại Nghĩa trang Liệt sĩ Ngã Bảy - Phụng Hiệp, nơi anh yên nghỉ, phần mộ vẫn chỉ lặng lẽ mang dòng chữ "Chưa biết tên". Phía sau bốn chữ ngắn ngủi ấy là 54 năm mong ngóng, là biết bao nước mắt, hy vọng rồi lại thất vọng của những người thân luôn khắc khoải chờ ngày được gọi đúng tên anh.

Và rồi, điều kỳ diệu cũng đến. Kết quả giám định ADN đã xác nhận chính xác danh tính của liệt sĩ Nguyễn Trọng Cát, khép lại hành trình tìm kiếm kéo dài suốt 54 năm của gia đình. Sau hơn nửa thế kỷ, người lính năm xưa cuối cùng đã trở về với quê hương, với gia đình và với chính tên tuổi của mình.

Câu chuyện của liệt sĩ Nguyễn Trọng Cát không chỉ khép lại hành trình tìm kiếm kéo dài suốt 54 năm của một gia đình, mà còn cho thấy ý nghĩa nhân văn sâu sắc của việc xây dựng cơ sở dữ liệu ADN thân nhân liệt sĩ.

Hiện nay, trên cả nước vẫn còn khoảng 500.000 liệt sĩ chưa được xác định danh tính. Riêng tỉnh Thanh Hóa có hơn 37.700 liệt sĩ chưa đủ thông tin để xác định phần mộ, trong khi nhiều thân nhân gần nhất đã ở tuổi ngoài 80, 90.

Xuất phát từ trách nhiệm và sự tri ân đối với những người đã ngã xuống vì Tổ quốc, năm 2025, Công an tỉnh Thanh Hóa đã chủ động tham mưu triển khai 2 đợt cao điểm thu nhận mẫu ADN trên phạm vi toàn tỉnh. Qua đó đã thu nhận 37.808 mẫu ADN thân nhân liệt sĩ, là tỉnh có số lượng mẫu lớn nhất cả nước.

Từ những mẫu sinh phẩm đó, Thanh Hóa đã xác định chính xác danh tính của 8 liệt sĩ bằng phương pháp giám định ADN. Phía sau mỗi kết quả là sự kết tinh của khoa học, công nghệ hiện đại, của sự tận tâm, trách nhiệm và nghĩa tình. Quan trọng hơn cả, đó là khoảnh khắc khép lại những cuộc tìm kiếm kéo dài qua nhiều thế hệ, để những người con đã hiến dâng tuổi xuân cho độc lập, tự do của dân tộc được trở về với chính tên tuổi của mình, trở về trong niềm mong đợi chưa bao giờ nguôi của gia đình và quê hương.

Để hoàn thiện cơ sở dữ liệu ADN thân nhân liệt sĩ, phục vụ công tác xác định danh tính hài cốt các anh hùng liệt sĩ còn chưa biết tên, trong những ngày đầu tháng Bảy - tháng của tri ân, Công an tỉnh Thanh Hóa tiếp tục triển khai đợt thu nhận mẫu ADN đối với hơn 1.600 thân nhân liệt sĩ còn lại trên địa bàn tỉnh. 

Dẫu vẫn còn nhiều phần mộ chưa biết tên và nhiều gia đình chưa nguôi ngóng đợi, nhưng mỗi mẫu ADN được thu nhận hôm nay là thêm một hy vọng để những người lính năm xưa được trở về với tên tuổi, quê hương và người thân.

Đó không chỉ là thành quả của khoa học, mà còn là sự tiếp nối của đạo lý "Uống nước nhớ nguồn", là lời tri ân bằng hành động của thế hệ hôm nay đối với những người đã hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc./.