Phương án nào cho kỳ thi tốt nghiệp THPT?

Ngày 14/7, tại phiên họp thứ tư của Ủy ban Thường vụ Quốc hội khóa XVI (đợt 2), vấn đề tổ chức kỳ thi tốt nghiệp THPT tiếp tục được đưa ra thảo luận. Phát biểu tại phiên họp, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh đề nghị Chính phủ nghiên cứu kỹ các quan điểm khác nhau về việc tổ chức kỳ thi, từ đó lựa chọn phương án phù hợp, bảo đảm vừa đáp ứng yêu cầu đánh giá chất lượng giáo dục phổ thông, vừa phục vụ hiệu quả công tác tuyển sinh đại học.

Ngay sau đó, hàng nghìn bình luận xuất hiện dưới các bài viết về đề xuất tách kỳ thi. Nhiều cư dân mạng cho rằng, khi một kỳ thi cùng lúc phải thực hiện hai nhiệm vụ - vừa công nhận tốt nghiệp, vừa tuyển chọn thí sinh vào đại học thì áp lực điểm số sẽ rất lớn. Chính áp lực ấy có thể tạo ra động cơ cho những hành vi gian lận.

Nhiều cư dân mạng cho rằng một đề thi "vừa sức" để tỷ lệ đậu tốt nghiệp luôn đạt 97 - 99% rất khó có độ phân hóa sâu cho các trường đại học uy tín chọn đúng đầu vào. Ngược lại, nếu đề thi quá khó để phục vụ mục tiêu tuyển sinh đại học, nó lại gây ra áp lực không cần thiết cho những học sinh chỉ có nhu cầu học nghề hoặc ra trường đi làm ngay.

Ở chiều ngược lại, không ít ý kiến lại cho rằng việc thay đổi mô hình tổ chức kỳ thi cần được cân nhắc thận trọng. Bởi bất kỳ sự điều chỉnh nào cũng sẽ tác động trực tiếp đến hàng triệu học sinh, phụ huynh và các cơ sở giáo dục, vì vậy cần đánh giá kỹ những thuận lợi cũng như những hệ lụy có thể phát sinh.

Điểm đáng chú ý là phần lớn ý kiến trên mạng xã hội đều thống nhất ở một điểm: điều người dân mong muốn nhất không phải là kỳ thi được tổ chức theo mô hình nào, mà là sự công bằng. Sau vụ việc tại Tuyên Quang, Chính phủ đã chỉ đạo kiểm tra, xử lý nghiêm sai phạm, đồng thời yêu cầu bảo đảm quyền lợi chính đáng của các thí sinh và giữ vững kỷ cương của kỳ thi. Chính vì vậy, cuộc tranh luận trên mạng xã hội cũng đang dần dịch chuyển từ câu hỏi “tách hay không tách” sang câu hỏi lớn hơn: làm thế nào để mọi học sinh đều được cạnh tranh bằng chính năng lực của mình.

Câu chuyện tách hay không tách hai kỳ thi có lẽ vẫn cần thêm thời gian để nghiên cứu, đánh giá một cách toàn diện. Nhưng sau những gì xảy ra tại Tuyên Quang, điều mà dư luận mong mỏi trước hết vẫn là một kỳ thi thực sự minh bạch, nghiêm túc và công bằng. Bởi với mỗi học sinh, kết quả kỳ thi không chỉ là những con số, mà là thành quả của 12 năm học tập, là cánh cửa mở ra tương lai.

Hơn hết, để có một kỳ thi công bằng, điều quyết định không chỉ nằm ở mô hình tổ chức, mà còn ở trách nhiệm, sự liêm chính và tinh thần nêu gương của những người tham gia tổ chức kỳ thi. Chỉ khi người lớn làm đúng trách nhiệm của mình, niềm tin của xã hội vào giáo dục mới được gìn giữ và bồi đắp.