Lấy “tuổi xe” làm tiêu chí kiểm định khí thải đã hợp lý?

Đề xuất miễn kiểm định khí thải trực tiếp cho xe máy dưới 5 năm tuổi được đưa ra trong dự thảo nhằm giảm tải cho hệ thống đăng kiểm và tạo thuận lợi cho người dân.Tuy nhiên, đề xuất này lại đang tạo ra nhiều ý kiến trái chiều, bởi khi số lượng phương tiện lên tới hàng chục triệu chiếc, mỗi thay đổi về chính sách không chỉ tác động đến môi trường, mà còn ảnh hưởng trực tiếp tới đời sống người dân. Đề xuất này liệu có phải là giải pháp hợp lý để giảm tải hệ thống quản lý, hay vẫn còn những điểm cần cân nhắc để đảm bảo sự công bằng và hiệu quả, cũng như nhắm tới đúng tới mục tiêu ban đầu. 

Theo dự thảo, xe máy dưới 5 năm sử dụng sẽ không cần kiểm định khí thải trực tiếp, thay vào đó dựa trên dữ liệu từ nhà sản xuất và hồ sơ điện tử.

Trong khi đó, các phương tiện trên 5 năm sẽ phải kiểm định định kỳ. Và dự kiến việc thực hiện kiểm định khí thải trên thực tế sẽ bắt đầu từ ngày 01/7/2027.

Trong khi dự thảo đưa ra mốc 5 năm như một tiêu chí kỹ thuật, thì nhiều người dân lại nhìn nhận vấn đề từ chính trải nghiệm sử dụng hàng ngày.

Thực tế cho thấy, cùng một thời gian sử dụng nhưng mức độ hao mòn của phương tiện có thể khác nhau rất lớn, và còn phụ thuộc rất nhiều vào tần suất vận hành, bảo dưỡng, thói quen sử dụng.

Điều này đặt ra câu hỏi: liệu “tuổi xe” có phải là tiêu chí đủ chính xác? Hay quãng đường di chuyển thực tế của phương tiện? Vẫn còn rất nhiều ý kiến trái chiều xung quanh vấn đề này, đòi hỏi các cơ quan chức năng đưa ra được 1 mẫu số chung cho khoảng 75 triệu phương đang lưu hành.

Các chuyên gia cho rằng, việc kiểm soát khí thải cần có lộ trình, tập trung trước vào nhóm phương tiện cũ trước – vốn là nguồn phát thải lớn hơn. Thay vì áp dụng đồng loạt với một số lượng xe khổng lồ, cách làm này giúp tránh gây quá tải cho hệ thống đăng kiểm, đồng thời tập trung đúng vào nhóm phương tiện có nguy cơ cao.

Không chỉ riêng Việt Nam, đây cũng là hướng tiếp cận mà nhiều quốc gia đã lựa chọn. Cách làm này được đánh giá vừa đảm bảo mục tiêu môi trường, vừa giảm thiểu tác động đột ngột đến người dân và hệ thống quản lý.

Từ ý kiến người dân đến phân tích của chuyên gia, có thể thấy câu chuyện không nằm ở việc kiểm định sớm hay muộn, mà là lựa chọn đúng đối tượng và đúng thời điểm. Khi chính sách chạm tới hàng chục triệu người dân, mỗi tiêu chí đưa ra đều cần được cân nhắc kỹ lưỡng, để vừa đảm bảo mục tiêu môi trường, vừa phù hợp với thực tế cuộc sống.