Liên thông từ đại học về cao đẳng: Không phải hạ chuẩn mà vì quyền lợi người học

Ngay khi khái niệm vốn được gọi vui là "liên thông ngược" này xuất hiện, một bộ phận không nhỏ cư dân mạng đã đặt ra hàng loạt hoài nghi về tính hiệu quả và giá trị thực chất của nó. Thế nhưng, dưới góc nhìn của những nhà làm chính sách, đây lại là lời giải cho bài toán giảm lãng phí xã hội và tối ưu hóa năng lực người học.

Dự thảo Thông tư về liên thông giữa trung học nghề, trung cấp, cao đẳng và đại học được Bộ Giáo dục và Đào tạo lấy ý kiến đến ngày 10/6 đang gây chú ý, bởi lần đầu Bộ đề xuất cho liên thông từ trình độ cao hơn để hoàn thành chương trình ở trình độ thấp hơn. Không ít người cho rằng đây là bước “đi lùi”, làm giảm giá trị bằng cấp hoặc hạ chuẩn đào tạo.

Thực tế, cách hiểu này chưa phản ánh đúng tinh thần của dự thảo. Bản chất của đề xuất trên là công nhận những kết quả học tập mà người học đã tích lũy được, từ đó tạo điều kiện để họ tiếp tục học tập theo nhu cầu thực tế mà không phải học lại những nội dung đã đạt chuẩn. Trên thực tế, có nhiều trường hợp đã hoàn thành một phần chương trình đại học, thậm chí học từ hai đến ba năm, nhưng vì điều kiện kinh tế, hoàn cảnh gia đình hoặc thay đổi định hướng nghề nghiệp nên không thể tiếp tục theo đuổi tấm bằng đại học. Khi chuyển sang học cao đẳng hoặc trung cấp, không ít người phải bắt đầu gần như từ đầu, dù đã tích lũy được nhiều kiến thức và kỹ năng tương đương.

Cộng đồng mạng ủng hộ đây là một bước đi dũng cảm của cơ quan quản lý nhằm xoá bỏ tư duy chuộng bằng cấp, trả giáo dục về đúng giá trị thực chất: Học để làm việc, chứ không phải học để lấy danh xưng.

Để tránh hiểu lầm nên gọi tên cho đúng là đang hoặc đã học xong bậc đại học, vẫn có thể học thêm các chứng chỉ nghề khác của các bậc cao đẳng, nhằm phục vụ cho mục đính của chính cá nhân đó. Ở các nước Mỹ, Canada, sinh viên vẫn học thêm các chứng chỉ cao đẳng khác ngành nghề đang học đại học, nhằm bổ sung kiến thức, nghiệp vụ để tạo cơ hội việc làm tốt hơn.

Điều đáng chú ý trong quyết sách lần này chính là tư duy quản trị bằng công nghệ. Bộ Giáo dục và Đào tạo chỉ rõ, việc liên thông sẽ được vận hành đồng bộ với hệ thống dữ liệu tín chỉ và hồ sơ học tập số của người học để phục vụ công tác hậu kiểm. Đây là cách tiếp cận phù hợp với học tập suốt đời, học tập linh hoạt, giảm lãng phí trong đào tạo, nhưng vẫn giữ nguyên yêu cầu về chất lượng và chuẩn năng lực của từng trình độ đào tạo.

Cư dân mạng chia sẻ đây chính là giải pháp tối ưu hóa nguồn lực. Khi hạ tầng số được áp dụng, quy trình đối sánh môn học sẽ trở nên minh bạch, nhanh chóng, giúp người học tiết kiệm hàng năm trời và giảm thiểu tối đa chi phí học tập. Tuy nhiên, có thể sử dụng các cách gọi khác để tránh gây hiểu lầm về khái niệm “Liên thông ngược”. 

Một chính sách mới khó tránh khỏi những băn khoăn ban đầu. Thế nhưng, làn sóng chuyển biến từ hoài nghi sang ủng hộ của cư dân mạng đã chứng minh một thực tế: Khi chính sách lấy quyền lợi thực chất của người học làm trung tâm và hướng tới quyền lợi người học và giảm lãng phí trong đào tạo, chính sách đó sẽ có được sự đồng hành lớn lao từ xã hội.