Lá chắn pháp lý bảo vệ dữ liệu cá nhân trong kỷ nguyên số

Những năm gần đây, hàng triệu người dùng tại Việt Nam phải đối mặt với nguy cơ lộ lọt thông tin cá nhân trên không gian mạng: Từ địa chỉ, số điện thoại đến cả căn cước công dân. Các vụ việc mua bán dữ liệu, lừa đảo qua mạng ngày càng tinh vi, cho thấy an ninh thông tin cá nhân đang bị đe dọa nghiêm trọng.

Theo các chuyên gia, một trong những nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng lộ lọt thông tin cá nhân là hạ tầng bảo mật yếu kém và thiếu nhận thức về an toàn thông tin tại nhiều tổ chức và doanh nghiệp.

Anh Vũ Viết Tiến, chuyên gia an ninh bảo mật, Công ty Cổ phần Công nghệ An ninh mạng Quốc gia Việt Nam (NCS) cho biết: Họ thiếu đầu tư giải pháp chuyên biệt về an ninh bảo mật và họ không có các dịch vụ hỗ trợ, giám sát để phát hiện ra các cuộc tấn công hacker khi nhắm vào dữ liệu tổ chức mình đang lưu trữ. Từ đó đánh cắp dữ liệu từ các máy tính của nhân viên ở trong tổ chức. Một lý do nữa là khi đăng tải các thông tin của mình lên các trang mạng xã hội hay là đăng các thông tin lên các sàn thương mại diện tử thì họ không có ý thức bảo vệ về dữ liệu cá nhân, có khi đăng tải những hình ảnh dữ liệu cá nhân hay ấn vào đường link cung cấp trên các trang mạng xã hội.

Dữ liệu cá nhân bị lộ, trở thành công cụ để tội phạm mạng mạo danh, lừa đảo, chiếm đoạt tài sản.

Theo luật sư Nguyễn Đại Hải, Đoàn Luật sư TP Hà Nội: Các đối tượng lừa đảo sử dụng những dữ liệu cá nhân bị lộ lọt trên không gian mạng để thực hiện hành vi phạm tội. Vì vậy Luật An ninh mạng 2025 sẽ nâng cao, trọng tâm để bảo vệ dữ liệu cá nhân là hoàn toàn phù hợp đúng đắn với tình hình mới.

Hiện nay, dữ liệu được xem là tài sản quốc gia, là nguồn nguyên liệu đầu vào quý giá cho mọi hoạt động của nền kinh tế số và tiến trình chuyển đổi số. Tuy nhiên, các quy định pháp luật hiện hành mới chủ yếu tập trung vào khai thác, sử dụng và xử lý dữ liệu, trong khi chưa có quy định đầy đủ về bảo đảm an ninh dữ liệu và quyền riêng tư cá nhân. Chính vì vậy, việc bổ sung, hoàn thiện quy định trong Luật An ninh mạng 2025 là hết sức cấp thiết.

Dự thảo luật lần này hợp nhất hai văn bản quan trọng Luật An ninh mạng 2018 và Luật An toàn thông tin mạng 2015 nhằm tạo ra khung pháp lý đồng bộ, rõ ràng hơn cho cả người dùng lẫn doanh nghiệp. Đây vừa là cơ hội để các tổ chức, doanh nghiệp nâng cao tiêu chuẩn bảo mật, xây dựng niềm tin số; đồng thời cũng là thách thức buộc họ phải thích ứng với những quy định ngày càng chặt chẽ về minh bạch và an toàn thông tin trên không gian mạng.

Trong kỷ nguyên số, chỉ một cú nhấp chuột thiếu cẩn trọng cũng có thể đánh đổi bằng sự an toàn của chính bản thân và cả tổ chức. Vì vậy, dự thảo Luật An ninh mạng 2025, nếu được thông qua, sẽ đóng vai trò như lá chắn pháp lý quan trọng, giúp bảo vệ người dân, doanh nghiệp và toàn bộ nền kinh tế số trước những nguy cơ ngày càng tinh vi trên không gian mạng. Tuy nhiên, một môi trường mạng an toàn và lành mạnh không chỉ đến từ hành lang pháp lý, mà còn bắt đầu từ ý thức tự bảo vệ của mỗi cá nhân từ việc giữ gìn dữ liệu cá nhân đến hành vi ứng xử có trách nhiệm trong thế giới trực tuyến.