Bảo vệ trẻ em trên môi trường số

Đáng lo ngại, không gian mạng giờ đây không chỉ dừng ở mạng xã hội. Các sàn thương mại điện tử, nền tảng livestream bán hàng, video ngắn cũng đang trở thành môi trường mà trẻ em tiếp xúc mỗi ngày, nhưng lại thiếu những “hàng rào” đủ mạnh để bảo vệ.

Theo thống kê của Bộ Công an, trong giai đoạn 2021–2025, cả nước đã xử lý hơn 10.000 vụ xâm hại trẻ em, trong đó gần 20% có liên quan đến không gian mạng. Riêng những tháng đầu năm 2026, nhiều vụ việc liên quan đến bạo lực học đường, bắt nạt qua mạng, dụ dỗ trẻ em trên nền tảng số tiếp tục gây lo ngại trong dư luận.

Không chỉ bị tác động về hành vi tiêu dùng, nhiều trẻ em còn bị bạo lực tinh thần ngay trên môi trường mạng. Những lời xúc phạm, cô lập, đe dọa trong các hội nhóm, phần bình luận hay các nền tảng trò chuyện trực tuyến có thể khiến trẻ rơi vào trạng thái lo âu, mất ngủ, trầm cảm kéo dài. Điều đáng nói là phần lớn các tổn thương này diễn ra âm thầm.

Nhiều trẻ không dám chia sẻ với gia đình. Trong khi không ít phụ huynh vẫn chưa thực sự nhận diện đầy đủ mức độ nguy hiểm của môi trường số đối với con em mình.

Theo các chuyên gia an ninh mạng, nguy cơ hiện nay không chỉ đến từ các nội dung xấu độc thông thường. Sự phát triển của trí tuệ nhân tạo AI đang khiến việc tạo ra hình ảnh giả mạo, video deepfake hay các nội dung thao túng tâm lý trở nên dễ dàng hơn bao giờ hết. Trong khi đó, nhiều phụ huynh vẫn giữ thói quen đăng tải quá nhiều hình ảnh, thông tin riêng tư của con lên mạng xã hội mà chưa lường hết những rủi ro phía sau.

Tại TPHCM, nhiều mô hình hỗ trợ trẻ em đã được triển khai như tổng đài 111, đường dây nóng 1022 hay mô hình “một cửa” hỗ trợ phụ nữ, trẻ em bị bạo hành. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng điều quan trọng nhất hiện nay vẫn là xây dựng được cơ chế phòng ngừa từ sớm, thay vì chỉ can thiệp khi sự việc đã xảy ra.

Không gian mạng đang mở ra cho trẻ em nhiều cơ hội học tập, kết nối và phát triển. Nhưng đi cùng với đó là những nguy cơ ngày càng phức tạp và khó nhận diện hơn. Khi trẻ em trở thành một phần của thế giới số từ quá sớm, câu chuyện bảo vệ trẻ cũng không thể chỉ dừng ở phạm vi gia đình hay nhà trường, mà đòi hỏi trách nhiệm từ nền tảng công nghệ, cơ quan quản lý và cả cộng đồng. Bởi nếu không có những “hàng rào” đủ mạnh trên môi trường số, trẻ em rất dễ trở thành đối tượng bị tổn thương ngay trong chính không gian mà các em tiếp xúc mỗi ngày.