Chủ Nhật, 15/03/2026 19:02 GMT+7
  • ANTV
  • Hotline: 0692324026
  • Email: news@antv.gov.vn

Nhân Văn - Tin Cậy - Kịp Thời - Hấp dẫn

Sự kiện

Xã hội

Sách giáo khoa - tài liệu học tập, tham khảo: Giải quyết tư tưởng bao cấp trong tổ chức giáo dục

(ANTV) - Học sinh phổ thông cả nước đã tựu trường, chuẩn bị bước vào năm học mới. Tuy nhiên, phụ huynh vẫn chạy đôn chạy đáo tìm kiếm, chọn lựa từng quyển trong các bộ sách giáo khoa khác nhau. Vấn đề một hay nhiều bộ sách giáo khoa vẫn đang được dư luận đặt ra với nhiều ý kiến trái chiều, nhưng tựu trung vẫn làm sao đảm bảo được mục tiêu đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo.

Mua sách giáo khoa tại một nhà sách ở quận 8 (TPHCM) sáng 28-8-2023

Bao cấp là cơ chế ở một giai đoạn nhất định. Ở đó có nền kinh tế tập trung, Nhà nước cung cấp mọi nhu cầu về đời sống con người theo một cơ chế phân phối. Ngược lại là cơ chế thị trường, xã hội chấp nhận đồng thời nhiều thành phần kinh tế. Tuy nhiên, thực tế ở một số lĩnh vực, khái niệm “bao cấp” ngày nay được dùng để chỉ sự bao biện, làm thay, không phát huy năng lực bản thân con người và của từng địa phương. Nhận thức và cơ chế phát hành sách giáo khoa (SGK) hiện nay là một thực tế minh họa khá sinh động về tư tưởng bao cấp ấy.

Tôi còn nhớ vào năm 1962-1963, bản thân thi đậu vào lớp đệ thất trường công lập của tỉnh (lớp 6 bây giờ). Công việc đầu tiên của cậu bé 11 tuổi từ huyện lên tỉnh chuẩn bị học liệu cho mình là đi mua SGK. Câu chuyện tưởng đâu là phức tạp, nhưng thực tế đã diễn ra rất nhẹ nhàng, trở thành một kỷ niệm đẹp của thời thơ ấu khi được tự tay chọn mua quyển sách mình sử dụng tại một cửa hiệu sách lớn mà từ trước đến giờ chưa có dịp đặt chân vào.

Có người hỏi tôi căn cứ vào đâu mà cậu bé 11 tuổi chọn được sách học, câu trả lời của tôi lúc bấy giờ là căn cứ vào sách thầy cô đang sử dụng để dạy mình và căn cứ vào cách trình bày diễn đạt dễ hiểu của sách. Và, có lẽ là nhờ vào suy nghĩ giản đơn, cụ thể và rõ ràng của mình và của xã hội.

Sự phức tạp, có nhiều ý kiến khác nhau về SGK hiện nay, theo tôi là vì nhận thức chưa nắm rõ sự khác biệt giữa quan niệm cũ - mới đang trong quá trình chuyển đổi từ quan niệm SGK là pháp lệnh sang quan niệm SGK là tài liệu học tập, tham khảo. Chủ trương đổi mới từ một bộ SGK sang nhiều bộ sách cũng là vấn đề cần phải được quán triệt, thấm nhuần trong các tầng lớp xã hội và giữa các thế hệ phụ huynh, học sinh về mục đích, ý nghĩa và phương thức triển khai.

Cơ chế phát hành SGK cũng đang thay đổi từ bao cấp, phân phối sang phát hành theo cơ chế thị trường. Đổi mới chương trình dẫn đến tất yếu phải biên soạn và phát hành SGK mới cũng là một vấn đề khiến nhiều người không hài lòng vì thay đổi sách quá nhiều lần; trong khi quá khứ thì anh chị em trong gia đình truyền cho nhau sử dụng mà không cần phải mua sách mới hàng năm.

Những vấn đề nêu trên là một trong những yếu tố cơ bản của công cuộc đổi mới giáo dục nước nhà theo tinh thần Nghị quyết 29-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XI (về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế), nhưng chúng ta chưa tạo điều kiện đủ để xã hội chia sẻ, đồng tình.

Trong khi đó, chúng ta lại tập trung quá nhiều vào việc tập huấn để giáo viên chọn sách và tham mưu cho các cấp chính quyền ra quyết định chọn sách thay cho học sinh. Đây là cách làm gián tiếp đã giới hạn năng lực chuyên môn cũng như trách nhiệm của giáo viên, và đặc biệt là đã tước đi quyền được lựa chọn sách của học sinh.

Việc để học sinh chọn sách là một việc làm đúng với tinh thần nghị quyết của Quốc hội cho phép phát hành đồng thời nhiều bộ SGK; đúng với quan điểm SGK chỉ là tài liệu tham khảo, không phải là pháp lệnh; và quan trọng nhất là làm cho học sinh thích thú học tập, thể hiện sự trưởng thành trong quá trình học tập của mình. Hơn nữa, SGK được phát hành đều là những bộ sách do cơ quan thẩm quyền của Bộ GD-ĐT thẩm định.

Đây là bộ lọc quan trọng để đảm bảo về tính chính trị, đạo đức, văn hóa và học thuật của từng quyển sách được phép in ấn. Với nhận thức như vậy, chúng ta không cần phải lo sợ việc học sinh chọn sách sai lầm. Đây là cách làm tốt nhất để góp phần giải quyết tư tưởng bao cấp trong nhà trường một cách tích cực.

Đổi mới giáo dục nước nhà theo hướng phát triển năng lực cho người học thì việc giao quyền chủ động cho học sinh trong quá trình chọn lựa học liệu của mình là một việc làm phù hợp. Bên cạnh việc tự chọn sách cho học sinh thì quá trình tổ chức giáo dục trong nhà trường ở nhiều lĩnh vực khác cũng cần được vận dụng quan điểm này để phát triển tốt nhất tinh thần tự học, chủ động, sáng tạo của học sinh thay cho việc bao biện làm thay của thầy, cô giáo.

Nhưng chúng ta biết rằng, việc bao biện làm thay dễ hơn là hướng dẫn, tổ chức cho học sinh chủ động và tự lực học tập rất nhiều, đòi hỏi mỗi thầy, cô giáo phải quán triệt tinh thần đổi mới ấy trong suy nghĩ và trong từng hành động của mình. Năm học mới 2023-2024 đã bắt đầu, chúng ta hy vọng những nhà giáo dục và xã hội sẽ có dịp nghiên cứu, quán triệt một lần nữa về công cuộc đổi mới theo tinh thần Nghị quyết 29-NQ/TW.

TS HUỲNH CÔNG MINH - Nguyên Giám đốc Sở GD-ĐT TPHCM

Theo Báo SÀI GÒN GIẢI PHÓNG.

Tin cùng chuyên mục

Tin mới nhất

Cán bộ chiến sĩ Công an vừa thực hiện quyền công dân, vừa bảo đảm an ninh, trật tự Ngày bầu cử

Cán bộ chiến sĩ Công an vừa thực hiện quyền công dân, vừa bảo đảm an ninh, trật tự Ngày bầu cử

Chính trị 15/03/2026

(ANTV) - Cùng với cử tri cả nước, từ sáng nay, cán bộ chiến sĩ Công an các địa phương trên cả nước đã tham gia thực hiện quyền và nghĩa vụ công dân trong cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp. Với lực lượng Công an nhân dân, mỗi lá phiếu không chỉ thể hiện trách nhiệm của một cử tri mà còn là lời hứa về lý tưởng và sự cống hiến cho sự nghiệp bảo vệ an ninh quốc gia, giữ gìn trật tự an toàn xã hội.

Tỷ lệ cử tri đi bầu cử đạt mức rất ấn tượng

Tỷ lệ cử tri đi bầu cử đạt mức rất ấn tượng

Chính trị 15/03/2026

(ANTV) - Từ 7 giờ sáng nay, các khu vực bỏ phiếu trên cả nước đã mở cửa, chào đón cử tri tham gia bầu cử đại biểu Quốc hội khóa 16 và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031. Tại các điểm bỏ phiếu, công tác bầu cử được tổ chức nghiêm túc, đúng quy định. Cử tri thực hiện quyền và nghĩa vụ công dân của mình trong không khí trang trọng và phấn khởi. Báo cáo thống kê từ Hội đồng bầu cử quốc gia cho biết, đến thời điểm này, tỷ lệ cử tri đi bầu đạt mức ấn tượng. Tính đến 14 giờ 15 phút, đã có khoảng 61.760.000 cử tri tham gia bỏ phiếu, đạt 80,63% tổng số cử tri trong danh sách.

Vững vàng trên trận tuyến phòng, chống tội phạm ma túy

Vững vàng trên trận tuyến phòng, chống tội phạm ma túy

Pháp luật 15/03/2026

(ANTV) - Tội phạm ma túy là loại tội phạm đặc biệt nguy hiểm, hoạt động vô cùng tinh vi, manh động và sẵn sàng chống trả lực lượng chức năng khi bị phát hiện, truy bắt. Trên mặt trận đấu tranh đầy cam go đó, lực lượng CSĐT tội phạm về ma túy Công an TP. Đà Nẵng vẫn ngày đêm bám địa bàn, triệt phá nhiều đường dây, ổ nhóm tội phạm.

Bản tin đặc biệt: Ngày hội non sông

Bản tin đặc biệt: Ngày hội non sông

Chính trị 15/03/2026

(ANTV) - Ngày hôm nay, trên khắp dải đất hình chữ S thân yêu, từ miền núi đến hải đảo, từ thành thị đến nông thôn, những nơi “phên dậu” của Tổ quốc… hàng chục triệu cử tri đang nô nức đến các khu vực bỏ phiếu để thực hiện quyền và nghĩa vụ thiêng liêng của mình: Tham gia bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 – 2031.

Không khí hướng về ngày hội lớn của cử tri Cần Thơ

Không khí hướng về ngày hội lớn của cử tri Cần Thơ

Xã hội 15/03/2026

(ANTV) - Cuộc bầu cử là ngày hội lớn của toàn dân, nơi mỗi cử tri thực hiện quyền và nghĩa vụ công dân của mình. Tại thành phố Cần Thơ, với sự chỉ đạo quyết liệt của Thành ủy và sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, mọi công tác chuẩn bị cho ngày bầu cử đã hoàn tất, bảo đảm đúng quy định, dân chủ và an toàn. Không khí hướng về ngày hội của cử tri đang lan tỏa rộng khắp trên địa bàn thành phố.

TP.HCM đảm bảo an toàn phóng cháy chữa cháy mức cao nhất tại các điểm bầu cử

TP.HCM đảm bảo an toàn phóng cháy chữa cháy mức cao nhất tại các điểm bầu cử

Xã hội 15/03/2026

(ANTV) - Nhằm bảo đảm tuyệt đối an toàn cho ngày bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026–2031, lực lượng Công an TP.HCM đã triển khai nhiều giải pháp tăng cường công tác phòng cháy chữa cháy và cứu nạn cứu hộ tại các điểm bầu cử trên địa bàn, đặc biệt là tại các địa điểm có sự tham gia của các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước và Nguyên lãnh đạo Đảng, Nhà nước với tinh thần nghiêm túc, hiệu quả, chặt chẽ.

Lực lượng Công an đảm bảo tuyệt đối an ninh, an toàn Ngày hội non sông

Lực lượng Công an đảm bảo tuyệt đối an ninh, an toàn Ngày hội non sông

Xã hội 15/03/2026

(ANTV) - Trên khắp cả nước, từ miền núi đến hải đảo, từ thành thị đến nông thôn, những nơi phên dậu của Tổ quốc… hàng chục triệu cử tri đang chờ đón đến các khu vực bỏ phiếu để thực hiện quyền và nghĩa vụ thiêng liêng của mình: tham gia bầu cử đại biểu Quốc hội khóa 16 và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 – 2031.

Lật tẩy “vòi bạch tuộc” XINTEL

Lật tẩy “vòi bạch tuộc” XINTEL

Phá án 15/03/2026

(ANTV) - Từ một dự án mạng xã hội du lịch được cấp phép, các đối tượng đã biến Xintel thành công cụ huy động vốn trái phép, dựng lên đồng tiền ảo vô giá trị và mô hình đa cấp tinh vi để lừa đảo hàng chục nghìn người trên khắp cả nước. Đã có hơn 42.000 tài khoản người mua trên toàn quốc với tổng số tiền bị chiếm đoạt khoảng 400 tỷ đồng.

Iran sẽ cho phép tàu chở dầu mua bằng đồng nhân dân tệ

Iran sẽ cho phép tàu chở dầu mua bằng đồng nhân dân tệ

Thế giới 15/03/2026

(ANTV) - Iran vừa phát tín hiệu có thể cho phép một số tàu chở dầu đi qua eo biển Hormuz, với điều kiện các giao dịch dầu mỏ phải được thanh toán bằng đồng nhân dân tệ của Trung Quốc. Động thái này được cho là nhằm tăng cường kiểm soát và điều tiết hoạt động vận tải qua tuyến hàng hải chiến lược này.

Xem thêm