(ANTV) - Trên cơ sở thực tiễn thi hành Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự năm 2015, đã được sửa đổi năm 2021 cùng với yêu cầu cấp thiết từ công cuộc cải cách tư pháp và đổi mới tổ chức bộ máy, Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi) năm 2025 ra đời là một bước tiến quan trọng, nhằm hoàn thiện hành lang pháp lý, nâng cao hiệu quả đấu tranh phòng chống tội phạm trong tình hình mới.
Việc sửa đổi Luật thời điểm này có ý nghĩa như thế nào? Lợi ích mang lại ra sao đối với xã hội? Bàn luận về chủ đề này, chúng tôi mời đến phòng thu Luật sư Phạm Văn Thảo- GĐ Công ty Luật Hưng Thịnh Việt Nam.
PV: Thưa Luật sư, Theo Bộ Công an, việc sửa đổi, bổ sung Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự là yêu cầu cấp thiết, khách quan nhằm thể chế hóa quan điểm, chủ trương của Đảng, đồng thời khắc phục những hạn chế, bất cập, bảo đảm tốt hơn yêu cầu công tác điều tra hình sự trong thời gian tới. Luật sư đánh giá như thế nào về tính cấp thiết của lần sửa đổi này?
Luật sư Phạm Văn Thảo: Sau 07 năm triển khai thi hành Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự, thì tổ chức và hoạt động của Cơ quan điều tra (CQĐT), cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra, tiếp tục đi vào ổn định và hoạt động hiệu lực, hiệu quả trong đấu tranh phòng, chống tội phạm, góp phần bảo vệ quyền con người, quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân, bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa, bảo đảm an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội, tạo môi trường ổn định, thuận lợi phục vụ cho sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.
Về cơ sở lý luận, ngày 25/10/2017, Hội nghị Trung ương 6 khóa XII đã ban hành Nghị quyết số 18-NQ/TW về một số vấn đề tiếp tục đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả, đề ra nhiệm vụ, giải pháp: “Tiếp tục nghiên cứu, từng bước sắp xếp thu gọn đầu mối cơ quan điều tra đáp ứng yêu cầu công tác điều tra hình sự, phòng, chống tội phạm và phù hợp với tổ chức, hoạt động của Viện kiểm sát nhân dân, Tòa án nhân dân theo tinh thần cải cách tư pháp”; Kết luận số 121-KL/TW ngày 24/01/2025 của Ban Chấp hành Trung ương về tổng kết Nghị quyết số 18-NQ/TW ngày 25/10/2017 của Hội nghị Trung ương 6 khóa XII một số vấn đề tiếp tục đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả thông qua chủ trương sắp xếp tổ chức bộ máy công an địa phương theo hướng “tỉnh toàn diện; xã vững mạnh, bám cơ sở”, không tổ chức công an cấp huyện…
Về cơ sở thực tiễn, hiện nay, hệ thống Cơ quan điều tra còn cồng kềnh, chồng chéo, việc tổ chức Cơ quan điều tra ở nhiều bộ, ngành (Công an nhân dân, Quân đội nhân dân, Viện kiểm sát nhân dân tối cao) tạo ra nhiều đầu mối trong hệ thống Cơ quan điều tra. Thực hiện các văn bản chỉ đạo của Đảng, Nhà nước, cần thiết phải rà soát, sắp xếp tổ chức bộ máy theo hướng giảm đầu mối của cơ quan điều tra, bảo đảm tinh gọn, chuyên nghiệp, chất lượng, hiệu lực, hiệu quả, đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ trong tình hình mới.
Cùng với đó, qua thực tế thi hành các nhiệm vụ, quyền hạn của Cơ quan điều tra, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra quy định trong Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự cũng bộc lộ những khó khăn, hạn chế nhất định, một số thẩm quyền trong thực hiện các hoạt động tố tụng còn hạn chế và một số quy định còn chưa phù hợp với các quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự, gây ra những khó khăn, vướng mắc khi áp dụng trên thực tế.
Với những lý do nêu trên, thì việc nghiên cứu để sửa đổi, bổ sung Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự là yêu cầu cấp thiết, khách quan, để thể chế hóa quan điểm, chủ trương của Đảng, đồng thời khắc phục hạn chế, bất cập hiện nay, bảo đảm đáp ứng tốt hơn yêu cầu công tác điều tra hình sự trong thời gian tới.
PV: Thưa Luật sư, những điểm mới nổi bật của Dự thảo Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi) lần này là gì để phù hợp với yêu cầu đặt ra trong tình hình mới hiện nay?
Luật sư Phạm Văn Thảo:
1. Về Cơ quan điều tra của Viện kiểm sát nhân dân tối cao
Dự thảo Luật không quy định Cơ quan điều tra của Viện kiểm sát nhân dân tối cao trong Hệ thống Cơ quan điều tra, xuất phát từ một số lý do như sau:
- Nghị quyết số 18-NQ/TW ngày 25/10/2017 của Ban chấp hành Trung ương về một số vấn đề tiếp tục đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả quán triệt nguyên tắc “Thực hiện nguyên tắc một cơ quan thực hiện nhiều việc và một việc chỉ giao cho một cơ quan chủ trì thực hiện và chịu trách nhiệm chính” và đề ra nhiệm vụ “Tiếp tục nghiên cứu, từng bước sắp xếp thu gọn đầu mối cơ quan điều tra đáp ứng yêu cầu công tác điều tra hình sự, phòng, chống tội phạm và phù hợp với tổ chức, hoạt động của viện kiểm sát nhân dân, toà án nhân dân theo tinh thần cải cách tư pháp”.
- Điều 107 Hiến pháp năm 2013 quy định “Viện kiểm sát nhân dân thực hành quyền công tố, kiểm sát hoạt động tư pháp”. Như vậy, theo Hiến pháp thì Viện kiểm sát nhân dân không có chức năng điều tra. Do đó, việc giao cho Viện kiểm sát nhân dân tối cao thực hiện chức năng điều tra là chưa phù hợp với quy định của Hiến pháp.
Hiện nay, Cơ quan điều tra của Công an nhân dân dân, Cơ quan điều tra trong Quân đội nhân dân đang được tổ chức thống nhất, chặt chẽ từ trung ương đến địa phương với đầy đủ các điều kiện bảo đảm để đáp ứng hiệu lực, hiệu quả của công tác điều tra hình sự như: việc áp dụng đồng bộ với các biện pháp nghiệp vụ trinh sát, hệ thống các cơ quan hỗ trợ tư pháp, cơ sở giam giữ…
Trong khi đó, Cơ quan điều tra của Viện kiểm sát chỉ tổ chức ở một cấp (cấp trung ương) và không có các điều kiện bảo đảm cần thiết của cơ quan điều tra hoàn chỉnh như trong Công an nhân dân và Quân đội nhân dân.
Do vậy, việc không tổ chức Cơ quan điều tra của Viện kiểm sát mà chuyển thẩm quyền hiện nay của Cơ quan này cho Cơ quan điều tra của Công an nhân dân, Cơ quan điều tra trong Quân đội nhân dân vừa bảo đảm đúng theo tinh thần chỉ đạo của Đảng tại Nghị quyết số 18-NQ/TW, Nghị quyết số 27-NQ/TW, quy định của Hiến pháp và nâng cao hiệu lực, hiệu quả trên thực tế. Đồng thời, phân định rõ chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của các cơ quan trong điều tra, truy tố, xét xử; bảo đảm sự thống nhất, có sự phân công, phối hợp, kiểm soát giữa các cơ quan trong việc thực hiện các hoạt động tố tụng hình sự.
2. Về nhiệm vụ, quyền hạn của cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra
Dự thảo Luật sửa đổi thẩm quyền điều tra của cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra (Hải quan, Kiểm lâm, Kiểm ngư) theo hướng: Bỏ thẩm quyền thụ lý, điều tra, giải quyết toàn bộ vụ án từ giai đoạn khởi tố vụ án, khởi tố bị can, tiến hành các hoạt động điều tra, kết thúc điều tra, chuyển hồ sơ vụ án sang Viện kiểm sát trong thời hạn 01 tháng; đồng thời giữ lại thẩm quyền khởi tố vụ án và tiến hành một số hoạt động điều tra, chuyển hồ sơ vụ án cho Cơ quan điều tra có thẩm quyền trong thời hạn 07 ngày.
3. Về quy định tổ chức bộ máy của Cơ quan điều tra
Dự thảo Luật không quy định cụ thể về tổ chức bộ máy của Cơ quan điều tra, không quy định thi tuyển Điều tra viên, không quy định cụ thể về tiêu chuẩn của Điều tra viên, Cán bộ điều tra; đồng thời, giao Bộ trưởng Bộ Công an, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng quy định (căn cứ vào cơ cấu tổ chức của các bộ theo quy định của Chính phủ). Điều này là phù hợp bởi căn cứ vào chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của Bộ Công an, Bộ Quốc phòng, tiêu chuẩn của các chức danh trong Công an nhân dân, Quân đội nhân dân hiện nay thuộc thẩm quyền quy định của Bộ trưởng Bộ Công an, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng. Do đó, việc giao cho Bộ trưởng Bộ Công an, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng quy định cụ thể về tiêu chuẩn của Điều tra viên, Cán bộ điều tra hoàn toàn phù hợp về thẩm quyền, bảo đảm sự đồng bộ, thống nhất trong công tác tổ chức cán bộ.
4. Về quy định ủy quyền giữa Thủ trưởng và Phó Thủ trưởng Cơ quan điều tra
Dự thảo Luật sửa đổi quy định về việc ủy quyền giữa Thủ trưởng và Phó Thủ trưởng Cơ quan điều tra trong Luật để thể chế hóa và bổ sung nhiệm vụ, quyền hạn của Thủ trưởng Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an cấp tỉnh. Thực hiện Nghị quyết số 18-NQ/TW, Nghị quyết số 27-NQ/TW, Đảng ủy Công an Trung ương, Bộ Công an đã báo cáo cấp có thẩm quyền kết thúc hoạt động của 694 Cơ quan điều tra Công an cấp huyện, chỉ tổ chức Cơ quan điều tra của Công an nhân dân ở 02 cấp (cấp Bộ, cấp tỉnh), bảo đảm hệ thống Cơ quan điều tra tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả. Theo đó, khối lượng vụ án, vụ việc rất lớn nên áp lực lớn về trách nhiệm trong tố tụng đối với Thủ trưởng Cơ quan điều tra. Do đó, để giảm tải cho Thủ trưởng Cơ quan điều tra cần thiết phải có quy định về ủy quyền để nhằm đảm bảo tính linh hoạt trong lãnh đạo, chỉ đạo hoạt động điều tra hình sự của Thủ trưởng Cơ quan điều tra; bảo đảm cơ chế phân công, phân cấp đối với Phó Thủ trưởng Cơ quan điều tra.
5. Về mối quan hệ giữa Cơ quan điều tra với cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra
Dự thảo Luật quy định Cơ quan điều tra có nhiệm vụ, quyền hạn chỉ đạo, hướng dẫn, kiểm tra toàn diện công tác điều tra, giải quyết vụ án, vụ việc của cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra. Nội dung sửa đổi này nhằm bảo đảm kiểm tra, giám sát đối với hoạt động điều tra hình sự của Cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra trong Công an nhân dân; đồng thời, bảo đảm sự gắn kết giữa Cơ quan điều tra với cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra.
Mời quý vị và các bạn theo dõi đầy đủ phần trao đổi của Luật sư Phạm Văn Thảo – Giám đốc Công ty Luật TNHH Hưng Thịnh Việt Nam trong chương trình phát thanh "Bạn và Pháp luật" để hiểu rõ hơn về những quy định mới trong Dự thảo Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi)./.
(ANTV) - Trong bối cảnh sắp xếp, sáp nhập đơn vị hành chính và yêu cầu ngày càng cao đối với lực lượng Công an xã chính quy, công tác hậu cần giữ vai trò đặc biệt quan trọng, góp phần trực tiếp bảo đảm điều kiện làm việc, sinh hoạt và chiến đấu cho cán bộ, chiến sĩ ở cơ sở. Trao đổi với phóng viên, Thượng tá Nguyễn Thị Thu Hà, Trưởng Phòng Hậu cần, Công an TP Đà Nẵng đã chia sẻ những giải pháp trọng tâm trong tham mưu, bảo đảm cơ sở vật chất, chăm lo đời sống cán bộ, chiến sĩ, cũng như vai trò của lực lượng hậu cần trong hỗ trợ công tác phòng, chống, khắc phục hậu quả thiên tai trên địa bàn.
(ANTV) - Trong bối cảnh đô thị phát triển nhanh, nguy cơ cháy, nổ luôn tiềm ẩn những hệ lụy khó lường đối với đời sống xã hội và hoạt động sản xuất, kinh doanh. Tại TP Đà Nẵng, bằng sự vào cuộc quyết liệt, đồng bộ của lực lượng Cảnh sát PCCC và CNCH, cùng ý thức trách nhiệm ngày càng cao của doanh nghiệp và người dân, công tác phòng ngừa cháy, nổ đang từng bước phát huy hiệu quả, góp phần giữ vững an toàn cho thành phố đáng sống.
(ANTV) - Trong đợt mưa lũ vừa qua, căn nhà của gia đình bà Nguyễn Thị Thu (tổ dân phố Hoà An, phường Ba Ngòi) bị nước lũ làm sập đổ. Công an tỉnh Khánh Hoà đã huy động lực lượng để hỗ trợ xây dựng, sửa chữa lại ngôi nhà, góp phần giúp gia đình sớm ổn định cuộc sống.
(ANTV) - Thời gian qua, nhiều mô hình điển hình đã được Công an tỉnh Ninh Bình xây dựng và phát huy hiệu quả, trở thành điểm sáng trong phong trào toàn dân bảo vệ ANTQ. Qua đó, huy động sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị và người dân tham gia phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm, giữ vững ANTT trên địa bàn.
(ANTV) - Đã từng có thời gian, tuyến biên giới Việt- Trung qua địa bàn tỉnh Lạng Sơn nổi lên như một tuyến biên giới phức tạp về ANTT với sự xuất hiện của nhiều loại tội phạm trong đó có tội phạm ma tuý, tội phạm buôn lậu và vận chuyển hàng cấm, tội phạm buôn người và tổ chức xuất nhập cảnh trái phép…. Tuy nhiên, thời gian gần đây, với sự vào cuộc mạnh mẽ, quyết liệt của các lực lượng chức năng mà đi đầu là Phòng nghiệp vụ, Bộ đội Biên phòng tỉnh Lạng Sơn; công tác đấu tranh phòng chống tội phạm đã đạt được những kết quả khả quan, tích cực. Phòng tuyến biên giới được xây dựng vững chắc, an ninh trật tự được củng cố là những tiền đề quan trọng để đảm bảo bình yên cho miền biên viễn xa xôi Lạng Sơn.
(ANTV) - Cách trung tâm tỉnh hơn 120km với gần 3,5 tiếng di chuyển, Đồn biên phòng Bắc Xa là đồn biên phòng xa và khó khăn nhất của tỉnh biên giới Lạng Sơn. Đứng chân trên địa bàn xã Kiên Mộc, dù điều kiện sinh hoạt chưa thật đù đầy, mùa khô thiếu nước, mùa mưa rét đường trơn trượt, nguy hiểm song vượt lên những gian khó ấy; cán bộ, chiến sĩ Đồn biên phòng Bắc Xa vẫn hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ, trở thành điểm tựa bình yên, cột mốc vững chắc trên tuyến biên giới Việt- Trung.
(ANTV) - Sau khi được bàn giao về CA TP Hải Phòng (ngày 1/3/2025), Cơ sở cai nghiện ma tuý Gia Minh được đổi tên thành Cơ sở cai nghiện ma tuý số 1. Với phương thức tổ chức, quản lý và vận hành mới; Cơ sở cai nghiện ma tuý số 1 không chỉ làm tốt các mặt công tác thường xuyên của đơn vị là tiếp nhận và tổ chức chữa bệnh, phục hồi sức khỏe cho người nghiện ma tuý; giáo dục hành vi nhân cách; tổ chức lao động trị liệu, lao động sản xuất, hướng nghiệp dạy nghề cho học viên… mà còn tạo ra những thay đổi căn bản và chuyển biến tích cực trong mỗi học viên. Điều này góp phần đặc biệt quan trọng giúp học viên có thêm những động lực sống tươi mới để đoạn tuyệt được với ma tuý, làm lại cuộc đời.
(ANTV) - Nhằm lập lại trật tự, trả lại vỉa hè và mỹ quan đô thị cho khu vực trung tâm Thủ đô, từ cuối tháng 11/2025, Công an phường Cửa Nam (Hà Nội) ra quân tuyên truyền, hướng dẫn hàng trăm hộ dân và cơ sở kinh doanh sắp xếp phương tiện, hàng hóa đúng quy định. Trên các tuyến phố sầm uất luôn đông đúc người và xe như Quang Trung, Bà Triệu, Lý Thường Kiệt…, hình ảnh xe máy xếp ngay ngắn, gọn gàng thay vì tràn lan vỉa hè đang dần trở lại, nhận được sự đồng tình cao từ người dân và du khách.
(ANTV) - Từ cuối tháng 11/2025, Công an phường Hoàn Kiếm (Hà Nội) đồng loạt ra quân lập lại trật tự đô thị với quyết tâm cao nhất, xử lý triệt để tình trạng lấn chiếm vỉa hè, mái che, mái vẩy và bày bán hàng hóa tràn lan trên các tuyến phố trung tâm phố cổ. Diện mạo các con phố như Hàng Mã, Phủ Doãn, Hàng Chiếu… thay đổi rõ rệt chỉ sau thời gian ngắn.
(ANTV) - Hưởng ứng phong trào thi đua “Ba nhất” và tinh thần trách nhiệm với cộng đồng, Cục Đào tạo, Bộ Công an đã triển khai nhiều hoạt động an sinh xã hội hướng về các địa bàn vùng sâu, vùng xa, vùng đặc biệt khó khăn.