(ANTV) - Trên cơ sở thực tiễn thi hành Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự năm 2015, đã được sửa đổi năm 2021 cùng với yêu cầu cấp thiết từ công cuộc cải cách tư pháp và đổi mới tổ chức bộ máy, Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi) năm 2025 ra đời là một bước tiến quan trọng, nhằm hoàn thiện hành lang pháp lý, nâng cao hiệu quả đấu tranh phòng chống tội phạm trong tình hình mới.
Việc sửa đổi Luật thời điểm này có ý nghĩa như thế nào? Lợi ích mang lại ra sao đối với xã hội? Bàn luận về chủ đề này, chúng tôi mời đến phòng thu Luật sư Phạm Văn Thảo- GĐ Công ty Luật Hưng Thịnh Việt Nam.
PV: Thưa Luật sư, Theo Bộ Công an, việc sửa đổi, bổ sung Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự là yêu cầu cấp thiết, khách quan nhằm thể chế hóa quan điểm, chủ trương của Đảng, đồng thời khắc phục những hạn chế, bất cập, bảo đảm tốt hơn yêu cầu công tác điều tra hình sự trong thời gian tới. Luật sư đánh giá như thế nào về tính cấp thiết của lần sửa đổi này?
Luật sư Phạm Văn Thảo: Sau 07 năm triển khai thi hành Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự, thì tổ chức và hoạt động của Cơ quan điều tra (CQĐT), cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra, tiếp tục đi vào ổn định và hoạt động hiệu lực, hiệu quả trong đấu tranh phòng, chống tội phạm, góp phần bảo vệ quyền con người, quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân, bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa, bảo đảm an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội, tạo môi trường ổn định, thuận lợi phục vụ cho sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.
Về cơ sở lý luận, ngày 25/10/2017, Hội nghị Trung ương 6 khóa XII đã ban hành Nghị quyết số 18-NQ/TW về một số vấn đề tiếp tục đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả, đề ra nhiệm vụ, giải pháp: “Tiếp tục nghiên cứu, từng bước sắp xếp thu gọn đầu mối cơ quan điều tra đáp ứng yêu cầu công tác điều tra hình sự, phòng, chống tội phạm và phù hợp với tổ chức, hoạt động của Viện kiểm sát nhân dân, Tòa án nhân dân theo tinh thần cải cách tư pháp”; Kết luận số 121-KL/TW ngày 24/01/2025 của Ban Chấp hành Trung ương về tổng kết Nghị quyết số 18-NQ/TW ngày 25/10/2017 của Hội nghị Trung ương 6 khóa XII một số vấn đề tiếp tục đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả thông qua chủ trương sắp xếp tổ chức bộ máy công an địa phương theo hướng “tỉnh toàn diện; xã vững mạnh, bám cơ sở”, không tổ chức công an cấp huyện…
Về cơ sở thực tiễn, hiện nay, hệ thống Cơ quan điều tra còn cồng kềnh, chồng chéo, việc tổ chức Cơ quan điều tra ở nhiều bộ, ngành (Công an nhân dân, Quân đội nhân dân, Viện kiểm sát nhân dân tối cao) tạo ra nhiều đầu mối trong hệ thống Cơ quan điều tra. Thực hiện các văn bản chỉ đạo của Đảng, Nhà nước, cần thiết phải rà soát, sắp xếp tổ chức bộ máy theo hướng giảm đầu mối của cơ quan điều tra, bảo đảm tinh gọn, chuyên nghiệp, chất lượng, hiệu lực, hiệu quả, đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ trong tình hình mới.
Cùng với đó, qua thực tế thi hành các nhiệm vụ, quyền hạn của Cơ quan điều tra, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra quy định trong Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự cũng bộc lộ những khó khăn, hạn chế nhất định, một số thẩm quyền trong thực hiện các hoạt động tố tụng còn hạn chế và một số quy định còn chưa phù hợp với các quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự, gây ra những khó khăn, vướng mắc khi áp dụng trên thực tế.
Với những lý do nêu trên, thì việc nghiên cứu để sửa đổi, bổ sung Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự là yêu cầu cấp thiết, khách quan, để thể chế hóa quan điểm, chủ trương của Đảng, đồng thời khắc phục hạn chế, bất cập hiện nay, bảo đảm đáp ứng tốt hơn yêu cầu công tác điều tra hình sự trong thời gian tới.
PV: Thưa Luật sư, những điểm mới nổi bật của Dự thảo Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi) lần này là gì để phù hợp với yêu cầu đặt ra trong tình hình mới hiện nay?
Luật sư Phạm Văn Thảo:
1. Về Cơ quan điều tra của Viện kiểm sát nhân dân tối cao
Dự thảo Luật không quy định Cơ quan điều tra của Viện kiểm sát nhân dân tối cao trong Hệ thống Cơ quan điều tra, xuất phát từ một số lý do như sau:
- Nghị quyết số 18-NQ/TW ngày 25/10/2017 của Ban chấp hành Trung ương về một số vấn đề tiếp tục đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả quán triệt nguyên tắc “Thực hiện nguyên tắc một cơ quan thực hiện nhiều việc và một việc chỉ giao cho một cơ quan chủ trì thực hiện và chịu trách nhiệm chính” và đề ra nhiệm vụ “Tiếp tục nghiên cứu, từng bước sắp xếp thu gọn đầu mối cơ quan điều tra đáp ứng yêu cầu công tác điều tra hình sự, phòng, chống tội phạm và phù hợp với tổ chức, hoạt động của viện kiểm sát nhân dân, toà án nhân dân theo tinh thần cải cách tư pháp”.
- Điều 107 Hiến pháp năm 2013 quy định “Viện kiểm sát nhân dân thực hành quyền công tố, kiểm sát hoạt động tư pháp”. Như vậy, theo Hiến pháp thì Viện kiểm sát nhân dân không có chức năng điều tra. Do đó, việc giao cho Viện kiểm sát nhân dân tối cao thực hiện chức năng điều tra là chưa phù hợp với quy định của Hiến pháp.
Hiện nay, Cơ quan điều tra của Công an nhân dân dân, Cơ quan điều tra trong Quân đội nhân dân đang được tổ chức thống nhất, chặt chẽ từ trung ương đến địa phương với đầy đủ các điều kiện bảo đảm để đáp ứng hiệu lực, hiệu quả của công tác điều tra hình sự như: việc áp dụng đồng bộ với các biện pháp nghiệp vụ trinh sát, hệ thống các cơ quan hỗ trợ tư pháp, cơ sở giam giữ…
Trong khi đó, Cơ quan điều tra của Viện kiểm sát chỉ tổ chức ở một cấp (cấp trung ương) và không có các điều kiện bảo đảm cần thiết của cơ quan điều tra hoàn chỉnh như trong Công an nhân dân và Quân đội nhân dân.
Do vậy, việc không tổ chức Cơ quan điều tra của Viện kiểm sát mà chuyển thẩm quyền hiện nay của Cơ quan này cho Cơ quan điều tra của Công an nhân dân, Cơ quan điều tra trong Quân đội nhân dân vừa bảo đảm đúng theo tinh thần chỉ đạo của Đảng tại Nghị quyết số 18-NQ/TW, Nghị quyết số 27-NQ/TW, quy định của Hiến pháp và nâng cao hiệu lực, hiệu quả trên thực tế. Đồng thời, phân định rõ chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của các cơ quan trong điều tra, truy tố, xét xử; bảo đảm sự thống nhất, có sự phân công, phối hợp, kiểm soát giữa các cơ quan trong việc thực hiện các hoạt động tố tụng hình sự.
2. Về nhiệm vụ, quyền hạn của cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra
Dự thảo Luật sửa đổi thẩm quyền điều tra của cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra (Hải quan, Kiểm lâm, Kiểm ngư) theo hướng: Bỏ thẩm quyền thụ lý, điều tra, giải quyết toàn bộ vụ án từ giai đoạn khởi tố vụ án, khởi tố bị can, tiến hành các hoạt động điều tra, kết thúc điều tra, chuyển hồ sơ vụ án sang Viện kiểm sát trong thời hạn 01 tháng; đồng thời giữ lại thẩm quyền khởi tố vụ án và tiến hành một số hoạt động điều tra, chuyển hồ sơ vụ án cho Cơ quan điều tra có thẩm quyền trong thời hạn 07 ngày.
3. Về quy định tổ chức bộ máy của Cơ quan điều tra
Dự thảo Luật không quy định cụ thể về tổ chức bộ máy của Cơ quan điều tra, không quy định thi tuyển Điều tra viên, không quy định cụ thể về tiêu chuẩn của Điều tra viên, Cán bộ điều tra; đồng thời, giao Bộ trưởng Bộ Công an, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng quy định (căn cứ vào cơ cấu tổ chức của các bộ theo quy định của Chính phủ). Điều này là phù hợp bởi căn cứ vào chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của Bộ Công an, Bộ Quốc phòng, tiêu chuẩn của các chức danh trong Công an nhân dân, Quân đội nhân dân hiện nay thuộc thẩm quyền quy định của Bộ trưởng Bộ Công an, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng. Do đó, việc giao cho Bộ trưởng Bộ Công an, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng quy định cụ thể về tiêu chuẩn của Điều tra viên, Cán bộ điều tra hoàn toàn phù hợp về thẩm quyền, bảo đảm sự đồng bộ, thống nhất trong công tác tổ chức cán bộ.
4. Về quy định ủy quyền giữa Thủ trưởng và Phó Thủ trưởng Cơ quan điều tra
Dự thảo Luật sửa đổi quy định về việc ủy quyền giữa Thủ trưởng và Phó Thủ trưởng Cơ quan điều tra trong Luật để thể chế hóa và bổ sung nhiệm vụ, quyền hạn của Thủ trưởng Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an cấp tỉnh. Thực hiện Nghị quyết số 18-NQ/TW, Nghị quyết số 27-NQ/TW, Đảng ủy Công an Trung ương, Bộ Công an đã báo cáo cấp có thẩm quyền kết thúc hoạt động của 694 Cơ quan điều tra Công an cấp huyện, chỉ tổ chức Cơ quan điều tra của Công an nhân dân ở 02 cấp (cấp Bộ, cấp tỉnh), bảo đảm hệ thống Cơ quan điều tra tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả. Theo đó, khối lượng vụ án, vụ việc rất lớn nên áp lực lớn về trách nhiệm trong tố tụng đối với Thủ trưởng Cơ quan điều tra. Do đó, để giảm tải cho Thủ trưởng Cơ quan điều tra cần thiết phải có quy định về ủy quyền để nhằm đảm bảo tính linh hoạt trong lãnh đạo, chỉ đạo hoạt động điều tra hình sự của Thủ trưởng Cơ quan điều tra; bảo đảm cơ chế phân công, phân cấp đối với Phó Thủ trưởng Cơ quan điều tra.
5. Về mối quan hệ giữa Cơ quan điều tra với cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra
Dự thảo Luật quy định Cơ quan điều tra có nhiệm vụ, quyền hạn chỉ đạo, hướng dẫn, kiểm tra toàn diện công tác điều tra, giải quyết vụ án, vụ việc của cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra. Nội dung sửa đổi này nhằm bảo đảm kiểm tra, giám sát đối với hoạt động điều tra hình sự của Cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra trong Công an nhân dân; đồng thời, bảo đảm sự gắn kết giữa Cơ quan điều tra với cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra.
Mời quý vị và các bạn theo dõi đầy đủ phần trao đổi của Luật sư Phạm Văn Thảo – Giám đốc Công ty Luật TNHH Hưng Thịnh Việt Nam trong chương trình phát thanh "Bạn và Pháp luật" để hiểu rõ hơn về những quy định mới trong Dự thảo Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi)./.
(ANTV) - Sáng 10/5, tại Hà Nội, Cục Công tác chính trị, Công đoàn Công an nhân dân tổ chức chương trình tư vấn, khám sức khỏe miễn phí cho đoàn viên, người lao động trong lực lượng, hưởng ứng “Tháng hành động về an toàn, vệ sinh lao động” trong Công đoàn Công an nhân dân (CAND) năm 2026.
(ANTV) - Trí tuệ nhân tạo – hay còn gọi là AI – đang hiện diện ngày càng sâu rộng trong đời sống xã hội. Từ những ứng dụng quen thuộc như trợ lý ảo, nhận diện khuôn mặt, cho đến các công nghệ phức tạp như tạo nội dung tự động, phân tích dữ liệu lớn… AI đang góp phần thúc đẩy mạnh mẽ tiến trình chuyển đổi số. Tuy nhiên, bên cạnh những lợi ích, AI cũng đặt ra không ít thách thức: từ nguy cơ lộ lọt dữ liệu cá nhân, lan truyền thông tin sai sự thật, đến các hành vi lừa đảo, giả mạo bằng công nghệ cao. Từ ngày 01/3/2026, Luật Trí tuệ nhân tạo (AI) đã chính thức có hiệu lực. Đây là đạo luật đầu tiên của Việt Nam điều chỉnh toàn diện về phát triển, ứng dụng và quản trị AI ở Việt Nam. Xung quanh nội dung này, Phóng viên chương trình có cuộc trao đổi với luật sư Phạm Văn Thảo- Giám đốc Công ty Luật Hưng Thịnh Việt Nam.
(ANTV) - Quảng Ninh là địa bàn có hoạt động giao thương sôi động, đặc biệt trên tuyến biên giới và cửa khẩu. Đây cũng là điều kiện để các đối tượng buôn lậu, gian lận thương mại và sản xuất, buôn bán hàng giả lợi dụng hoạt động với nhiều phương thức, thủ đoạn ngày càng tinh vi. Trước tình hình đó, lực lượng Cảnh sát kinh tế Công an tỉnh Quảng Ninh đã triển khai đồng bộ nhiều biện pháp, chủ động phòng ngừa, đấu tranh, góp phần giữ vững ổn định thị trường và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Phóng viên Dương Định đã có cuộc trao đổi với Đại úy Nguyễn Nhật Bình, Phó Trưởng phòng Cảnh sát kinh tế, Công an tỉnh Quảng Ninh về nội dung này.
(ANTV) - Thời gian qua, Phòng Cảnh sát kinh tế Công an tỉnh Quảng Ninh đã xác lập và đấu tranh thành công nhiều chuyên án lớn, bắt giữ nhiều đối tượng phạm tội về buôn lậu, sản xuất và buôn bán hàng giả. Trong số đó, chuyên án triệt phá đường dây buôn bán, vận chuyển trái phép khí cười từ Trung Quốc về Việt Nam đầu tháng 2 năm nay là một điển hình, thể hiện rõ bản lĩnh, sự mưu trí và tinh thần kiên cường của lực lượng trinh sát.
(ANTV) - Trong bối cảnh tình hình an ninh, trật tự còn tiềm ẩn nhiều yếu tố phức tạp, việc phát huy sức mạnh của Nhân dân trong bảo vệ an ninh Tổ quốc ngày càng trở thành yêu cầu cấp thiết. Tại tỉnh Bắc Ninh, phong trào Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc đã và đang được triển khai với nhiều cách làm mới, sáng tạo, đặc biệt là việc mở rộng tuyên truyền trên không gian mạng và xây dựng các mô hình tự quản hiệu quả ngay từ cơ sở. Xung quanh nội dung này, chúng tôi có cuộc trao đổi với Đại tá Nguyễn Quốc Vương, Phó Giám đốc Công an tỉnh Bắc Ninh. M
(ANTV) - Trước tốc độ đô thị hóa và phát triển công nghiệp nhanh chóng, tỉnh Bắc Ninh đang đối mặt với nhiều nguy cơ tiềm ẩn về cháy, nổ. Xác định phòng ngừa là nhiệm vụ trọng tâm, lực lượng Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ Công an tỉnh Bắc Ninh đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, đồng thời lan tỏa các mô hình doanh nghiệp an toàn, góp phần bảo đảm an ninh, an toàn cho hoạt động sản xuất, kinh doanh trên địa bàn.
(ANTV) - Sau khi sáp nhập địa giới hành chính, cùng với tốc độ đô thị hóa và phát triển công nghiệp nhanh chóng, công tác phòng cháy, chữa cháy tại tỉnh Bắc Ninh đang đứng trước nhiều thách thức mới. Phóng viên đã có cuộc trao đổi với Trung tá Phạm Bá Thống, Phó trưởng Phòng Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ, Công an tỉnh Bắc Ninh về nội dung này.
(ANTV) - Với quyết tâm chính trị cao cùng việc triển khai đồng bộ nhiều giải pháp thiết thực, Công an tỉnh Quảng Ninh đã không ngừng củng cố tổ chức, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, chiến sĩ, góp phần giữ vững ổn định an ninh, trật tự và tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Xung quanh những kết quả và định hướng quan trọng này, phóng viên đã có cuộc trao đổi với Thiếu tướng Nguyễn Tiến Trung, Giám đốc Công an tỉnh Quảng Ninh.
(ANTV) - Không trực tiếp đối mặt với tội phạm, không xuất hiện nơi tuyến đầu điểm nóng, nhưng những cán bộ làm công tác tuyên truyền, giáo dục trong lực lượng Công an nhân dân vẫn đang ngày đêm góp phần giữ vững trận địa tư tưởng bằng chính trí tuệ, bản lĩnh và sự sáng tạo. Đại úy Lương Quang Hà, Phó đội trưởng, Phòng Công tác chính trị, Công an tỉnh Lào Cai, là một trong những gương mặt tiêu biểu của lớp cán bộ trẻ đang âm thầm làm nên sức lan tỏa ấy.
(ANTV) - Từ 1/7/2025, xã Sín Thầu tỉnh Điện Biên được hình thành trên cơ sở sáp nhập toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của các xã Sen Thượng, Leng Su Sìn và Sín Thầu. Nằm ở cực Tây Tổ quốc, Sín Thầu có vị trí đặc biệt quan trọng về quốc phòng - an ninh khi có tới hơn 69km đường biên giáp với hai nước Lào và Trung Quốc. Địa bàn rộng, địa hình hiểm trở, dân cư phân tán, song chính quyền và nhân dân Sín Thầu luôn phát huy tinh thần đoàn kết, giữ vững an ninh chính trị và trật tự an toàn xã hội vì mục tiêu phát triển toàn diện các mặt công tác của địa phương.