(ANTV) - Trên cơ sở thực tiễn thi hành Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự năm 2015, đã được sửa đổi năm 2021 cùng với yêu cầu cấp thiết từ công cuộc cải cách tư pháp và đổi mới tổ chức bộ máy, Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi) năm 2025 ra đời là một bước tiến quan trọng, nhằm hoàn thiện hành lang pháp lý, nâng cao hiệu quả đấu tranh phòng chống tội phạm trong tình hình mới.
Việc sửa đổi Luật thời điểm này có ý nghĩa như thế nào? Lợi ích mang lại ra sao đối với xã hội? Bàn luận về chủ đề này, chúng tôi mời đến phòng thu Luật sư Phạm Văn Thảo- GĐ Công ty Luật Hưng Thịnh Việt Nam.
PV: Thưa Luật sư, Theo Bộ Công an, việc sửa đổi, bổ sung Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự là yêu cầu cấp thiết, khách quan nhằm thể chế hóa quan điểm, chủ trương của Đảng, đồng thời khắc phục những hạn chế, bất cập, bảo đảm tốt hơn yêu cầu công tác điều tra hình sự trong thời gian tới. Luật sư đánh giá như thế nào về tính cấp thiết của lần sửa đổi này?
Luật sư Phạm Văn Thảo: Sau 07 năm triển khai thi hành Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự, thì tổ chức và hoạt động của Cơ quan điều tra (CQĐT), cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra, tiếp tục đi vào ổn định và hoạt động hiệu lực, hiệu quả trong đấu tranh phòng, chống tội phạm, góp phần bảo vệ quyền con người, quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân, bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa, bảo đảm an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội, tạo môi trường ổn định, thuận lợi phục vụ cho sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.
Về cơ sở lý luận, ngày 25/10/2017, Hội nghị Trung ương 6 khóa XII đã ban hành Nghị quyết số 18-NQ/TW về một số vấn đề tiếp tục đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả, đề ra nhiệm vụ, giải pháp: “Tiếp tục nghiên cứu, từng bước sắp xếp thu gọn đầu mối cơ quan điều tra đáp ứng yêu cầu công tác điều tra hình sự, phòng, chống tội phạm và phù hợp với tổ chức, hoạt động của Viện kiểm sát nhân dân, Tòa án nhân dân theo tinh thần cải cách tư pháp”; Kết luận số 121-KL/TW ngày 24/01/2025 của Ban Chấp hành Trung ương về tổng kết Nghị quyết số 18-NQ/TW ngày 25/10/2017 của Hội nghị Trung ương 6 khóa XII một số vấn đề tiếp tục đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả thông qua chủ trương sắp xếp tổ chức bộ máy công an địa phương theo hướng “tỉnh toàn diện; xã vững mạnh, bám cơ sở”, không tổ chức công an cấp huyện…
Về cơ sở thực tiễn, hiện nay, hệ thống Cơ quan điều tra còn cồng kềnh, chồng chéo, việc tổ chức Cơ quan điều tra ở nhiều bộ, ngành (Công an nhân dân, Quân đội nhân dân, Viện kiểm sát nhân dân tối cao) tạo ra nhiều đầu mối trong hệ thống Cơ quan điều tra. Thực hiện các văn bản chỉ đạo của Đảng, Nhà nước, cần thiết phải rà soát, sắp xếp tổ chức bộ máy theo hướng giảm đầu mối của cơ quan điều tra, bảo đảm tinh gọn, chuyên nghiệp, chất lượng, hiệu lực, hiệu quả, đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ trong tình hình mới.
Cùng với đó, qua thực tế thi hành các nhiệm vụ, quyền hạn của Cơ quan điều tra, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra quy định trong Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự cũng bộc lộ những khó khăn, hạn chế nhất định, một số thẩm quyền trong thực hiện các hoạt động tố tụng còn hạn chế và một số quy định còn chưa phù hợp với các quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự, gây ra những khó khăn, vướng mắc khi áp dụng trên thực tế.
Với những lý do nêu trên, thì việc nghiên cứu để sửa đổi, bổ sung Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự là yêu cầu cấp thiết, khách quan, để thể chế hóa quan điểm, chủ trương của Đảng, đồng thời khắc phục hạn chế, bất cập hiện nay, bảo đảm đáp ứng tốt hơn yêu cầu công tác điều tra hình sự trong thời gian tới.
PV: Thưa Luật sư, những điểm mới nổi bật của Dự thảo Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi) lần này là gì để phù hợp với yêu cầu đặt ra trong tình hình mới hiện nay?
Luật sư Phạm Văn Thảo:
1. Về Cơ quan điều tra của Viện kiểm sát nhân dân tối cao
Dự thảo Luật không quy định Cơ quan điều tra của Viện kiểm sát nhân dân tối cao trong Hệ thống Cơ quan điều tra, xuất phát từ một số lý do như sau:
- Nghị quyết số 18-NQ/TW ngày 25/10/2017 của Ban chấp hành Trung ương về một số vấn đề tiếp tục đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả quán triệt nguyên tắc “Thực hiện nguyên tắc một cơ quan thực hiện nhiều việc và một việc chỉ giao cho một cơ quan chủ trì thực hiện và chịu trách nhiệm chính” và đề ra nhiệm vụ “Tiếp tục nghiên cứu, từng bước sắp xếp thu gọn đầu mối cơ quan điều tra đáp ứng yêu cầu công tác điều tra hình sự, phòng, chống tội phạm và phù hợp với tổ chức, hoạt động của viện kiểm sát nhân dân, toà án nhân dân theo tinh thần cải cách tư pháp”.
- Điều 107 Hiến pháp năm 2013 quy định “Viện kiểm sát nhân dân thực hành quyền công tố, kiểm sát hoạt động tư pháp”. Như vậy, theo Hiến pháp thì Viện kiểm sát nhân dân không có chức năng điều tra. Do đó, việc giao cho Viện kiểm sát nhân dân tối cao thực hiện chức năng điều tra là chưa phù hợp với quy định của Hiến pháp.
Hiện nay, Cơ quan điều tra của Công an nhân dân dân, Cơ quan điều tra trong Quân đội nhân dân đang được tổ chức thống nhất, chặt chẽ từ trung ương đến địa phương với đầy đủ các điều kiện bảo đảm để đáp ứng hiệu lực, hiệu quả của công tác điều tra hình sự như: việc áp dụng đồng bộ với các biện pháp nghiệp vụ trinh sát, hệ thống các cơ quan hỗ trợ tư pháp, cơ sở giam giữ…
Trong khi đó, Cơ quan điều tra của Viện kiểm sát chỉ tổ chức ở một cấp (cấp trung ương) và không có các điều kiện bảo đảm cần thiết của cơ quan điều tra hoàn chỉnh như trong Công an nhân dân và Quân đội nhân dân.
Do vậy, việc không tổ chức Cơ quan điều tra của Viện kiểm sát mà chuyển thẩm quyền hiện nay của Cơ quan này cho Cơ quan điều tra của Công an nhân dân, Cơ quan điều tra trong Quân đội nhân dân vừa bảo đảm đúng theo tinh thần chỉ đạo của Đảng tại Nghị quyết số 18-NQ/TW, Nghị quyết số 27-NQ/TW, quy định của Hiến pháp và nâng cao hiệu lực, hiệu quả trên thực tế. Đồng thời, phân định rõ chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của các cơ quan trong điều tra, truy tố, xét xử; bảo đảm sự thống nhất, có sự phân công, phối hợp, kiểm soát giữa các cơ quan trong việc thực hiện các hoạt động tố tụng hình sự.
2. Về nhiệm vụ, quyền hạn của cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra
Dự thảo Luật sửa đổi thẩm quyền điều tra của cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra (Hải quan, Kiểm lâm, Kiểm ngư) theo hướng: Bỏ thẩm quyền thụ lý, điều tra, giải quyết toàn bộ vụ án từ giai đoạn khởi tố vụ án, khởi tố bị can, tiến hành các hoạt động điều tra, kết thúc điều tra, chuyển hồ sơ vụ án sang Viện kiểm sát trong thời hạn 01 tháng; đồng thời giữ lại thẩm quyền khởi tố vụ án và tiến hành một số hoạt động điều tra, chuyển hồ sơ vụ án cho Cơ quan điều tra có thẩm quyền trong thời hạn 07 ngày.
3. Về quy định tổ chức bộ máy của Cơ quan điều tra
Dự thảo Luật không quy định cụ thể về tổ chức bộ máy của Cơ quan điều tra, không quy định thi tuyển Điều tra viên, không quy định cụ thể về tiêu chuẩn của Điều tra viên, Cán bộ điều tra; đồng thời, giao Bộ trưởng Bộ Công an, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng quy định (căn cứ vào cơ cấu tổ chức của các bộ theo quy định của Chính phủ). Điều này là phù hợp bởi căn cứ vào chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của Bộ Công an, Bộ Quốc phòng, tiêu chuẩn của các chức danh trong Công an nhân dân, Quân đội nhân dân hiện nay thuộc thẩm quyền quy định của Bộ trưởng Bộ Công an, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng. Do đó, việc giao cho Bộ trưởng Bộ Công an, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng quy định cụ thể về tiêu chuẩn của Điều tra viên, Cán bộ điều tra hoàn toàn phù hợp về thẩm quyền, bảo đảm sự đồng bộ, thống nhất trong công tác tổ chức cán bộ.
4. Về quy định ủy quyền giữa Thủ trưởng và Phó Thủ trưởng Cơ quan điều tra
Dự thảo Luật sửa đổi quy định về việc ủy quyền giữa Thủ trưởng và Phó Thủ trưởng Cơ quan điều tra trong Luật để thể chế hóa và bổ sung nhiệm vụ, quyền hạn của Thủ trưởng Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an cấp tỉnh. Thực hiện Nghị quyết số 18-NQ/TW, Nghị quyết số 27-NQ/TW, Đảng ủy Công an Trung ương, Bộ Công an đã báo cáo cấp có thẩm quyền kết thúc hoạt động của 694 Cơ quan điều tra Công an cấp huyện, chỉ tổ chức Cơ quan điều tra của Công an nhân dân ở 02 cấp (cấp Bộ, cấp tỉnh), bảo đảm hệ thống Cơ quan điều tra tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả. Theo đó, khối lượng vụ án, vụ việc rất lớn nên áp lực lớn về trách nhiệm trong tố tụng đối với Thủ trưởng Cơ quan điều tra. Do đó, để giảm tải cho Thủ trưởng Cơ quan điều tra cần thiết phải có quy định về ủy quyền để nhằm đảm bảo tính linh hoạt trong lãnh đạo, chỉ đạo hoạt động điều tra hình sự của Thủ trưởng Cơ quan điều tra; bảo đảm cơ chế phân công, phân cấp đối với Phó Thủ trưởng Cơ quan điều tra.
5. Về mối quan hệ giữa Cơ quan điều tra với cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra
Dự thảo Luật quy định Cơ quan điều tra có nhiệm vụ, quyền hạn chỉ đạo, hướng dẫn, kiểm tra toàn diện công tác điều tra, giải quyết vụ án, vụ việc của cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra. Nội dung sửa đổi này nhằm bảo đảm kiểm tra, giám sát đối với hoạt động điều tra hình sự của Cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra trong Công an nhân dân; đồng thời, bảo đảm sự gắn kết giữa Cơ quan điều tra với cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra.
Mời quý vị và các bạn theo dõi đầy đủ phần trao đổi của Luật sư Phạm Văn Thảo – Giám đốc Công ty Luật TNHH Hưng Thịnh Việt Nam trong chương trình phát thanh "Bạn và Pháp luật" để hiểu rõ hơn về những quy định mới trong Dự thảo Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi)./.
(ANTV) - Trong 9 tháng đầu năm 2026, trên địa bàn quản lý của Đội Chữa cháy và Cứu nạn, cứu hộ khu vực 8, Phòng Cảnh sát Phòng cháy, chữa cháy và Cứu nạn, cứu hộ, Công an thành phố Hà Nội, xảy ra 58 vụ cháy và sự cố. Trước nguy cơ cháy, nổ gia tăng khi mùa hanh khô đến gần, mô hình Tổ liên gia an toàn phòng cháy, chữa cháy đang phát huy vai trò chủ động của người dân ngay từ những phút đầu.
(ANTV) - Đội Chữa cháy và Cứu nạn, cứu hộ khu vực số 8, Phòng Cảnh sát Phòng cháy, chữa cháy và Cứu nạn, cứu hộ, Công an thành phố Hà Nội đang phối hợp với chính quyền các phường Ba Đình, Ngọc Hà và Giảng Võ tăng cường tuyên truyền, huấn luyện, kiểm tra an toàn phòng cháy, chữa cháy tại nhà ở và cơ sở sản xuất, kinh doanh.
(ANTV) - Có những cuộc điện thoại đến giữa đêm, những chuyến đi hàng trăm kilomet trong điều kiện địa bàn xa xôi, và có những vụ án mà dấu vết tưởng như đã bị thời gian xóa nhòa. Nhưng với người chiến sĩ Cảnh sát hình sự, khi sự thật chưa được sáng tỏ thì hành trình vẫn chưa thể dừng lại. 15 năm gắn bó với nghề, Thiếu tá Trần Văn Vinh, Đội phó Đội Phòng ngừa, điều tra tội phạm xâm phạm nhân thân, Phòng Cảnh sát hình sự, Công an tỉnh Gia Lai, đã đi qua những tháng ngày như thế: lặng lẽ, bền bỉ và nhiều gian khó.
(ANTV) - Sau gần 10 năm thi hành, Bộ luật Hình sự năm 2015 (được sửa đổi, bổ sung năm 2017) đã góp phần quan trọng trong đấu tranh phòng, chống tội phạm, bảo vệ quyền con người, quyền công dân và giữ gìn trật tự, an toàn xã hội. Tuy nhiên, thực tiễn phát triển kinh tế số, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo, tiền số, tài sản số cùng sự xuất hiện ngày càng nhiều loại tội phạm xuyên quốc gia, tội phạm sử dụng công nghệ cao đã đặt ra những yêu cầu mới đối với hệ thống pháp luật hình sự.
(ANTV) - Trong suốt một thập kỷ qua, phòng Bảo vệ sự kiện đặc biệt quan trọng và khách quốc tế luôn xác định công tác nghiệp vụ là trọng tâm cốt lõi, then chốt của đơn vị. Chủ động phối hợp chặt chẽ với các cơ quan, đơn vị liên quan, phòng đã nắm chắc mọi chương trình hoạt động, tổ chức khảo sát kỹ lưỡng và xây dựng phương án tác chiến tối ưu. Thông qua đó, lực lượng được triển khai một cách đồng bộ, đảm bảo an ninh, an toàn tuyệt đối cho hàng nghìn địa điểm hoạt động của các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước; hơn 1300 sự kiện đặc biệt quan trọng, trên 700 đoàn khách quốc tế có chế độ cảnh vệ đến thăm và làm việc tại Việt Nam.
(ANTV) - Gắn liền với thành công của những sự kiện chính trị trọng đại trên cả nước luôn là những cống hiến thầm lặng cùng sự chuẩn bị chu đáo, kỹ lưỡng từ cán bộ chiến sĩ (CBCS) Bộ Tư lệnh Cảnh vệ nói chung, CBCS Phòng Bảo vệ sự kiện đặc biệt quan trọng và khách quốc tế nói riêng. Trọng trách trên vai của lực lượng này không chỉ dừng lại ở việc thiết lập một hàng rào an ninh vững chắc mà còn là đại diện cho hình ảnh một dân tộc bản lĩnh và mến khách.
(ANTV) - “Trong luyện tập không tránh khỏi những chấn thương khiến tay chân bầm tím, cơ thể sút cân, làn da sạm đen và xuống sắc... Nhiều đợt kỳ cuộc kéo dài cả tháng, chúng tôi hầu như rất ít khi được về nhà. Giai đoạn đầu các con còn hỏi: “Tối nay mẹ có về không?”. Về sau, các cháu cũng không hỏi câu đó nữa mà chỉ hỏi: “Thế mẹ có kịp về trước giờ con đi ngủ không?” – Đại úy Nguyễn Thu Hương, đội Bảo vệ khách quốc tế, phòng Bảo vệ sự kiện đặc biệt quan trọng và khách quốc tế, Bộ Tư lệnh Cảnh vệ.
(ANTV) - Không chỉ là dịp biểu dương những tập thể, cá nhân tiêu biểu trong phong trào Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc, Ngày hội Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc năm 2026 tại phường Hoàn Kiếm (Hà Nội) còn ghi thêm một dấu ấn mới khi địa phương chính thức triển khai kế hoạch "Giúp đỡ người chấp hành xong án phạt tù tái hòa nhập cộng đồng". Đây không chỉ là giải pháp quản lý người hoàn lương mà còn là cách làm nhân văn, huy động sự vào cuộc của chính quyền, lực lượng Công an, doanh nghiệp và toàn xã hội để giúp họ có cơ hội làm lại cuộc đời, góp phần xây dựng phong trào Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc ngày càng thực chất, hiệu quả.
(ANTV) - Trên mặt trận đấu tranh với tội phạm công nghệ cao, mỗi chuyên án được triệt phá không chỉ là chiến công của lực lượng Công an mà còn để lại nhiều bài học quý về quản lý nhà nước, hoàn thiện pháp luật và phòng ngừa từ sớm. Trong chuyên mục hôm nay, mời quý vị cùng lắng nghe cuộc trò chuyện với Trung tá Lưu Thanh Tùng – người từng nhiều năm trực tiếp đấu tranh với tội phạm an ninh mạng tại Công an tỉnh Lạng Sơn, hiện công tác tại Thanh tra Chính phủ, để cùng nhìn lại những thủ đoạn mới của tội phạm mạng và những kinh nghiệm từ thực tiễn đấu tranh.
(ANTV) - Một vụ cháy không rõ nguyên nhân, một tử thi được tìm thấy trong căn nhà vắng vẻ, một vụ làm giả hiện trường nhằm trốn tránh sự truy vết của cơ quan điều tra… nếu ví hiện trường như một bài toán khó thì cán bộ, chiến sĩ Phòng Kỹ thuật hình sự, Công an tỉnh Lai Châu chính là những người góp phần quan trọng trong việc tìm ra đáp áp cho những bài toán ấy. Công tác trong điều kiện còn thiếu thốn về phương tiện, trang thiết bị, hiện trường phức tạp, địa hình hiểm trở... song bằng sự tận tuỵ, yêu nghề và tinh thần trách nhiệm, cán bộ chiến sĩ làm công tác khám nghiệm hiện trường, khám nghiệm tử thi đã vượt mọi khó khăn để truy tìm dấu vết, giải mã các hành vi tội ác, phục vụ đắc lực cho quá trình phá án của cơ quan điều tra.
