(ANTV) - Trên cơ sở thực tiễn thi hành Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự năm 2015, đã được sửa đổi năm 2021 cùng với yêu cầu cấp thiết từ công cuộc cải cách tư pháp và đổi mới tổ chức bộ máy, Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi) năm 2025 ra đời là một bước tiến quan trọng, nhằm hoàn thiện hành lang pháp lý, nâng cao hiệu quả đấu tranh phòng chống tội phạm trong tình hình mới.
Việc sửa đổi Luật thời điểm này có ý nghĩa như thế nào? Lợi ích mang lại ra sao đối với xã hội? Bàn luận về chủ đề này, chúng tôi mời đến phòng thu Luật sư Phạm Văn Thảo- GĐ Công ty Luật Hưng Thịnh Việt Nam.
PV: Thưa Luật sư, Theo Bộ Công an, việc sửa đổi, bổ sung Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự là yêu cầu cấp thiết, khách quan nhằm thể chế hóa quan điểm, chủ trương của Đảng, đồng thời khắc phục những hạn chế, bất cập, bảo đảm tốt hơn yêu cầu công tác điều tra hình sự trong thời gian tới. Luật sư đánh giá như thế nào về tính cấp thiết của lần sửa đổi này?
Luật sư Phạm Văn Thảo: Sau 07 năm triển khai thi hành Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự, thì tổ chức và hoạt động của Cơ quan điều tra (CQĐT), cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra, tiếp tục đi vào ổn định và hoạt động hiệu lực, hiệu quả trong đấu tranh phòng, chống tội phạm, góp phần bảo vệ quyền con người, quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân, bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa, bảo đảm an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội, tạo môi trường ổn định, thuận lợi phục vụ cho sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.
Về cơ sở lý luận, ngày 25/10/2017, Hội nghị Trung ương 6 khóa XII đã ban hành Nghị quyết số 18-NQ/TW về một số vấn đề tiếp tục đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả, đề ra nhiệm vụ, giải pháp: “Tiếp tục nghiên cứu, từng bước sắp xếp thu gọn đầu mối cơ quan điều tra đáp ứng yêu cầu công tác điều tra hình sự, phòng, chống tội phạm và phù hợp với tổ chức, hoạt động của Viện kiểm sát nhân dân, Tòa án nhân dân theo tinh thần cải cách tư pháp”; Kết luận số 121-KL/TW ngày 24/01/2025 của Ban Chấp hành Trung ương về tổng kết Nghị quyết số 18-NQ/TW ngày 25/10/2017 của Hội nghị Trung ương 6 khóa XII một số vấn đề tiếp tục đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả thông qua chủ trương sắp xếp tổ chức bộ máy công an địa phương theo hướng “tỉnh toàn diện; xã vững mạnh, bám cơ sở”, không tổ chức công an cấp huyện…
Về cơ sở thực tiễn, hiện nay, hệ thống Cơ quan điều tra còn cồng kềnh, chồng chéo, việc tổ chức Cơ quan điều tra ở nhiều bộ, ngành (Công an nhân dân, Quân đội nhân dân, Viện kiểm sát nhân dân tối cao) tạo ra nhiều đầu mối trong hệ thống Cơ quan điều tra. Thực hiện các văn bản chỉ đạo của Đảng, Nhà nước, cần thiết phải rà soát, sắp xếp tổ chức bộ máy theo hướng giảm đầu mối của cơ quan điều tra, bảo đảm tinh gọn, chuyên nghiệp, chất lượng, hiệu lực, hiệu quả, đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ trong tình hình mới.
Cùng với đó, qua thực tế thi hành các nhiệm vụ, quyền hạn của Cơ quan điều tra, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra quy định trong Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự cũng bộc lộ những khó khăn, hạn chế nhất định, một số thẩm quyền trong thực hiện các hoạt động tố tụng còn hạn chế và một số quy định còn chưa phù hợp với các quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự, gây ra những khó khăn, vướng mắc khi áp dụng trên thực tế.
Với những lý do nêu trên, thì việc nghiên cứu để sửa đổi, bổ sung Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự là yêu cầu cấp thiết, khách quan, để thể chế hóa quan điểm, chủ trương của Đảng, đồng thời khắc phục hạn chế, bất cập hiện nay, bảo đảm đáp ứng tốt hơn yêu cầu công tác điều tra hình sự trong thời gian tới.
PV: Thưa Luật sư, những điểm mới nổi bật của Dự thảo Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi) lần này là gì để phù hợp với yêu cầu đặt ra trong tình hình mới hiện nay?
Luật sư Phạm Văn Thảo:
1. Về Cơ quan điều tra của Viện kiểm sát nhân dân tối cao
Dự thảo Luật không quy định Cơ quan điều tra của Viện kiểm sát nhân dân tối cao trong Hệ thống Cơ quan điều tra, xuất phát từ một số lý do như sau:
- Nghị quyết số 18-NQ/TW ngày 25/10/2017 của Ban chấp hành Trung ương về một số vấn đề tiếp tục đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả quán triệt nguyên tắc “Thực hiện nguyên tắc một cơ quan thực hiện nhiều việc và một việc chỉ giao cho một cơ quan chủ trì thực hiện và chịu trách nhiệm chính” và đề ra nhiệm vụ “Tiếp tục nghiên cứu, từng bước sắp xếp thu gọn đầu mối cơ quan điều tra đáp ứng yêu cầu công tác điều tra hình sự, phòng, chống tội phạm và phù hợp với tổ chức, hoạt động của viện kiểm sát nhân dân, toà án nhân dân theo tinh thần cải cách tư pháp”.
- Điều 107 Hiến pháp năm 2013 quy định “Viện kiểm sát nhân dân thực hành quyền công tố, kiểm sát hoạt động tư pháp”. Như vậy, theo Hiến pháp thì Viện kiểm sát nhân dân không có chức năng điều tra. Do đó, việc giao cho Viện kiểm sát nhân dân tối cao thực hiện chức năng điều tra là chưa phù hợp với quy định của Hiến pháp.
Hiện nay, Cơ quan điều tra của Công an nhân dân dân, Cơ quan điều tra trong Quân đội nhân dân đang được tổ chức thống nhất, chặt chẽ từ trung ương đến địa phương với đầy đủ các điều kiện bảo đảm để đáp ứng hiệu lực, hiệu quả của công tác điều tra hình sự như: việc áp dụng đồng bộ với các biện pháp nghiệp vụ trinh sát, hệ thống các cơ quan hỗ trợ tư pháp, cơ sở giam giữ…
Trong khi đó, Cơ quan điều tra của Viện kiểm sát chỉ tổ chức ở một cấp (cấp trung ương) và không có các điều kiện bảo đảm cần thiết của cơ quan điều tra hoàn chỉnh như trong Công an nhân dân và Quân đội nhân dân.
Do vậy, việc không tổ chức Cơ quan điều tra của Viện kiểm sát mà chuyển thẩm quyền hiện nay của Cơ quan này cho Cơ quan điều tra của Công an nhân dân, Cơ quan điều tra trong Quân đội nhân dân vừa bảo đảm đúng theo tinh thần chỉ đạo của Đảng tại Nghị quyết số 18-NQ/TW, Nghị quyết số 27-NQ/TW, quy định của Hiến pháp và nâng cao hiệu lực, hiệu quả trên thực tế. Đồng thời, phân định rõ chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của các cơ quan trong điều tra, truy tố, xét xử; bảo đảm sự thống nhất, có sự phân công, phối hợp, kiểm soát giữa các cơ quan trong việc thực hiện các hoạt động tố tụng hình sự.
2. Về nhiệm vụ, quyền hạn của cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra
Dự thảo Luật sửa đổi thẩm quyền điều tra của cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra (Hải quan, Kiểm lâm, Kiểm ngư) theo hướng: Bỏ thẩm quyền thụ lý, điều tra, giải quyết toàn bộ vụ án từ giai đoạn khởi tố vụ án, khởi tố bị can, tiến hành các hoạt động điều tra, kết thúc điều tra, chuyển hồ sơ vụ án sang Viện kiểm sát trong thời hạn 01 tháng; đồng thời giữ lại thẩm quyền khởi tố vụ án và tiến hành một số hoạt động điều tra, chuyển hồ sơ vụ án cho Cơ quan điều tra có thẩm quyền trong thời hạn 07 ngày.
3. Về quy định tổ chức bộ máy của Cơ quan điều tra
Dự thảo Luật không quy định cụ thể về tổ chức bộ máy của Cơ quan điều tra, không quy định thi tuyển Điều tra viên, không quy định cụ thể về tiêu chuẩn của Điều tra viên, Cán bộ điều tra; đồng thời, giao Bộ trưởng Bộ Công an, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng quy định (căn cứ vào cơ cấu tổ chức của các bộ theo quy định của Chính phủ). Điều này là phù hợp bởi căn cứ vào chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của Bộ Công an, Bộ Quốc phòng, tiêu chuẩn của các chức danh trong Công an nhân dân, Quân đội nhân dân hiện nay thuộc thẩm quyền quy định của Bộ trưởng Bộ Công an, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng. Do đó, việc giao cho Bộ trưởng Bộ Công an, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng quy định cụ thể về tiêu chuẩn của Điều tra viên, Cán bộ điều tra hoàn toàn phù hợp về thẩm quyền, bảo đảm sự đồng bộ, thống nhất trong công tác tổ chức cán bộ.
4. Về quy định ủy quyền giữa Thủ trưởng và Phó Thủ trưởng Cơ quan điều tra
Dự thảo Luật sửa đổi quy định về việc ủy quyền giữa Thủ trưởng và Phó Thủ trưởng Cơ quan điều tra trong Luật để thể chế hóa và bổ sung nhiệm vụ, quyền hạn của Thủ trưởng Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an cấp tỉnh. Thực hiện Nghị quyết số 18-NQ/TW, Nghị quyết số 27-NQ/TW, Đảng ủy Công an Trung ương, Bộ Công an đã báo cáo cấp có thẩm quyền kết thúc hoạt động của 694 Cơ quan điều tra Công an cấp huyện, chỉ tổ chức Cơ quan điều tra của Công an nhân dân ở 02 cấp (cấp Bộ, cấp tỉnh), bảo đảm hệ thống Cơ quan điều tra tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả. Theo đó, khối lượng vụ án, vụ việc rất lớn nên áp lực lớn về trách nhiệm trong tố tụng đối với Thủ trưởng Cơ quan điều tra. Do đó, để giảm tải cho Thủ trưởng Cơ quan điều tra cần thiết phải có quy định về ủy quyền để nhằm đảm bảo tính linh hoạt trong lãnh đạo, chỉ đạo hoạt động điều tra hình sự của Thủ trưởng Cơ quan điều tra; bảo đảm cơ chế phân công, phân cấp đối với Phó Thủ trưởng Cơ quan điều tra.
5. Về mối quan hệ giữa Cơ quan điều tra với cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra
Dự thảo Luật quy định Cơ quan điều tra có nhiệm vụ, quyền hạn chỉ đạo, hướng dẫn, kiểm tra toàn diện công tác điều tra, giải quyết vụ án, vụ việc của cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra. Nội dung sửa đổi này nhằm bảo đảm kiểm tra, giám sát đối với hoạt động điều tra hình sự của Cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra trong Công an nhân dân; đồng thời, bảo đảm sự gắn kết giữa Cơ quan điều tra với cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra.
Mời quý vị và các bạn theo dõi đầy đủ phần trao đổi của Luật sư Phạm Văn Thảo – Giám đốc Công ty Luật TNHH Hưng Thịnh Việt Nam trong chương trình phát thanh "Bạn và Pháp luật" để hiểu rõ hơn về những quy định mới trong Dự thảo Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi)./.
(ANTV) - Không chỉ hoàn thành tốt nhiệm vụ chuyên môn của một Tổ trưởng Tổ An ninh cơ sở, Thiếu tá Đinh Trọng Thưởng, Công an xã Thần Khê, tỉnh Hưng Yên còn là người sáng lập CLB “Vòng tay nhân ái” - chiếc phao cứu sinh của hàng trăm số phận ngặt nghèo suốt hai thập kỷ qua.
(ANTV) - Từ những buổi giao ban định kỳ giữa lực lượng Cảnh sát khu vực với Bí thư chi bộ, Trưởng thôn, Tổ trưởng tổ an ninh trật tự cơ sở, nhiều vấn đề về an ninh, trật tự trên địa bàn xã Thư Lâm (Hà Nội) đã được phát hiện, giải quyết ngay từ cơ sở. Mô hình "Giao ban rà soát tình hình ANTT thôn, khu, tổ dân phố" đang trở thành một trong những cách làm hiệu quả, góp phần đưa phong trào thi đua "Ba Nhất" đi vào thực chất, đồng thời xây dựng hình ảnh người Cảnh sát khu vực gần dân, sát dân và vì nhân dân phục vụ.
(ANTV) - Không trực tiếp xuất hiện trong những chuyên án lớn hay những cuộc truy bắt nghẹt thở, lực lượng Cảnh sát khu vực lại là những người gần dân, sát dân nhất. Tại phường Bồ Đề (Hà Nội), phong trào thi đua "Ba Nhất" do Đảng ủy Công an Trung ương, Bộ Công an phát động đang được cụ thể hóa bằng những việc làm thiết thực của lực lượng Cảnh sát khu vực, những người ngày ngày bám địa bàn, lắng nghe nhân dân và trở thành cầu nối giữa chính quyền với người dân.
(ANTV) - Chỉ còn ít tuần nữa, từ ngày 01/7/2026, quy định bắt buộc sử dụng thiết bị an toàn cho trẻ em khi đi ô tô sẽ chính thức có hiệu lực trên phạm vi toàn quốc. Theo Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ năm 2024, trẻ em dưới 10 tuổi và có chiều cao dưới 1,35m khi tham gia giao thông bằng ô tô phải được bố trí thiết bị an toàn phù hợp và không được ngồi cùng hàng ghế với người lái, trừ một số trường hợp đặc biệt. Để hiểu rõ hơn về những quy định mới này, phóng viên đã có cuộc trao đổi với Luật sư Khúc Thị Quyên, Giám đốc Công ty Luật Minh Thịnh, Đoàn Luật sư thành phố Hà Nội.
(ANTV) - Ngày 29/05/2026, tại trụ sở Bộ Công an, số 47 Phạm Văn Đồng, Hà Nội, Cục Y tế thuộc Bộ Công an tổ chức Hội thảo khoa học “Đánh giá, lựa chọn công nghệ xử lý nước thải đối với các cơ sở giam giữ do Bộ Công an quản lý”, nhằm tìm ra các giải pháp xử lý nước thải phù hợp, hiệu quả và bền vững cho toàn lực lượng Công an nhân dân.
(ANTV) - Từ ngày 01/7/2026, Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ năm 2024 chính thức có hiệu lực với nhiều quy định mới, trong đó đáng chú ý là yêu cầu bắt buộc sử dụng thiết bị an toàn cho trẻ em trên ô tô. Lực lượng Cảnh sát giao thông toàn quốc đang đẩy mạnh tuyên truyền nhằm nâng cao nhận thức, hình thành thói quen bảo vệ trẻ em trong mỗi hành trình.
(ANTV) - Trong bối cảnh số lượng cơ sở sản xuất, kinh doanh trên địa bàn tỉnh Hưng Yên ngày càng gia tăng, nguy cơ cháy, nổ cũng tiềm ẩn nhiều diễn biến phức tạp. Với phương châm “phòng ngừa là chính”, lực lượng Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ Công an tỉnh Hưng Yên đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm chủ động phòng ngừa cháy nổ từ sớm, từ xa, ngay tại cơ sở.
(ANTV) - Từng kinh qua nhiều lĩnh vực công tác: cảnh sát bảo vệ, cảnh sát quản lý hành chính và sau này là hình sự đặc nhiệm, Đại úy Nguyễn Tuấn Huy - Cán bộ Đội Cảnh sát Đặc nhiệm (Đội 4); Bí thư Đoàn Phòng Cảnh sát Hình sự, CA TP Hà Nội ghi dấu ấn bằng nghiệp vụ sắc sảo, tinh thần mạnh mẽ, bản lĩnh vững vàng trong mỗi chuyên án, vụ án. Anh là 1 trong 10 gương mặt trẻ xuất sắc, tiêu biểu của Công an Thủ đô năm 2025.
(ANTV) - Sáng 10/5, tại Hà Nội, Cục Công tác chính trị, Công đoàn Công an nhân dân tổ chức chương trình tư vấn, khám sức khỏe miễn phí cho đoàn viên, người lao động trong lực lượng, hưởng ứng “Tháng hành động về an toàn, vệ sinh lao động” trong Công đoàn Công an nhân dân (CAND) năm 2026.
(ANTV) - Trí tuệ nhân tạo – hay còn gọi là AI – đang hiện diện ngày càng sâu rộng trong đời sống xã hội. Từ những ứng dụng quen thuộc như trợ lý ảo, nhận diện khuôn mặt, cho đến các công nghệ phức tạp như tạo nội dung tự động, phân tích dữ liệu lớn… AI đang góp phần thúc đẩy mạnh mẽ tiến trình chuyển đổi số. Tuy nhiên, bên cạnh những lợi ích, AI cũng đặt ra không ít thách thức: từ nguy cơ lộ lọt dữ liệu cá nhân, lan truyền thông tin sai sự thật, đến các hành vi lừa đảo, giả mạo bằng công nghệ cao. Từ ngày 01/3/2026, Luật Trí tuệ nhân tạo (AI) đã chính thức có hiệu lực. Đây là đạo luật đầu tiên của Việt Nam điều chỉnh toàn diện về phát triển, ứng dụng và quản trị AI ở Việt Nam. Xung quanh nội dung này, Phóng viên chương trình có cuộc trao đổi với luật sư Phạm Văn Thảo- Giám đốc Công ty Luật Hưng Thịnh Việt Nam.
