Một buổi chiều cuối tháng 9/2018, người dân ở tổ dân phố 10, phường Tự An, thành phố Buôn Ma Thuột-tỉnh Đắk Lắk xôn xao vì chuyện một phụ nữ gần 60 tuổi bị một nhóm thanh niên đến ngang nhiên đánh đập ngay trước nhà. Sau đó, mọi người mới vỡ lẽ ra, cách đây không lâu, do đang rất cần một khoản tiền để giải quyết việc riêng, con gái của người phụ nữ này- cư trú ở nơi khác đã đi vay tiền của một người chuyên cho vay với lãi suất cao. Do lãi suất quá cao nên nợ trả mãi không hết. Sau nhiều lần tìm cô con gái đòi nợ không được, chủ nợ đã cho người đến hành hung người phụ nữ nọ là mẹ đẻ để dằn mặt, gây áp lực buộc trả nợ.

Tại buôn Niêng, xã Ea Nuôl, huyện Buôn Đôn, bà Lai Mỹ Dung vay 10 triệu đồng của một người cùng buôn là H’Loan Aliô với lãi suất mỗi ngày là 5 ngàn đồng cho 1 triệu đồng tiền vay. Lãi mẹ đẻ lãi con, rồi lãi cháu, sau 4 năm, số tiền cả gốc lẫn lãi đã lên đến 80 triệu đồng khiến bà Dung không có khả năng trả nợ. Sau đó, năm 2017, bà H’Loan bị Công an huyện Buôn Đôn khởi tố, bắt giam về hành vi “ Lừa đảo chiếm đoạt tài sản” nên bà ta giao cho con trai là Y Bhô Aliô đi thu hồi số nợ này. Đầu năm 2018, Y Bhô đã rủ thêm 2 thanh niên khác cùng đến nhà bà Dung đe dọa, uy hiếp, khống chế, bắt viết giấy ghi nợ với số tiền lớn và lấy đi nhiều tài sản trong nhà. Cả 3 đối tượng sau đó đã bị Công an huyện Buôn Đôn khởi tố, bắt, xử lý về hành vi “ Cưỡng đoạt tài sản”.

Còn tại buôn Knul, xã Ea Bông, huyện Krông Ana, tỉnh Đắk Lắk, cuối tháng 9/2018,  bà H’Bét Knul vay của một đối tượng 30 triệu đồng trả góp trong thời hạn 50 ngày, với số tiền góp 750 ngàn đồng mỗi ngày. Sau khi vay tiền và sử dụng hết vào việc của gia đình, bà H’Bét không biết làm sao để ngày nào cũng có 750 ngàn đồng trả nợ.  Lúc đó, thì chủ nợ cho người đến đe dọa. Bà H’Bét cho biết, do vay ngân hàng thì phải có thế chấp và mất thời gian nên bà mới vay tiền lãi cao ở ngoài. Khi vay, thì có người đến hướng dẫn làm thủ tục rất tận tình, lúc không có tiền trả thì họ đến dọa cắt gân, chặt cổ …

Đây chỉ là số ít trong rất nhiều người là nạn nhân của “tín dụng đen” cho vay tiền lãi suất cao. Bên cạnh thủ tục vay quá đơn giản- chỉ cần có chứng minh nhân dân hoặc sổ hộ khẩu, nhiều người nghĩ chỉ vay vài chục triệu đồng với lãi suất từ 3 đến 5 ngàn đồng trên mỗi triệu đồng thì có thể xoay sở được. Tuy nhiên, thường thì những người tìm đến vay của các đối tượng này hầu hết đều trong tình cảnh không còn có thể hoặc rất khó vay mượn được ở đâu khác nên không dễ có tiền để trả. Vậy nên, sau một thời gian, tiền lãi tăng nhanh và được cộng dồn vào tiền gốc rồi khoản nợ cứ thế phình ra nhanh chóng khiến cho nhiều người vay tiền ngày càng lún sâu trong vũng lầy nợ nần. Bài toán đơn giản như sau là đủ thấy mức độ lãi sẽ khủng khiếp thế nào. Với lãi suất 5 ngàn đồng/1 triệu/ngày, người nào chỉ cần vay 10 triệu đồng thì sau một năm, tổng tiền lãi đã là 18.250.000 đồng, mức lãi suất này tương đương 182,5%. Cùng với nỗi lo lắng vì nợ nần, họ còn liên tục bị các chủ nợ cho người đến thu nợ, trong đó có rất nhiều đối tượng xăm trổ đầy mình, bộ dạng rất dữ dằn đến đe dọa, đánh đập, gây áp lực, xiết nhà cửa và tài sản khác. Hầu hết những con nợ bị chúng đe dọa giết hại, đánh đập, hành hung, rồi lấy tài sản đều mang tâm lý không muốn chuyện lan rộng ra để càng mang tiếng xấu vì nợ nần, thêm nữa sợ đám “xã hội đen” kia manh động gây hại cho bản thân và gia đình mình nên cắn răng chịu đựng không dám báo cho cơ quan chức năng.Thực tế, đã có con nợ bị chủ nợ thuê những đối tượng bất hảo chặn đường, dùng dao đâm trọng thương để gây áp lực buộc phải trả nợ.Điều đáng nói ở đây là các đối tượng cho vay rất ranh mãnh khi các giấy tờ cho vay hầu như không ghi mức lãi suất mà chỉ thỏa thuận miệng với nhau nên rất khó khăn cho lực lượng chức năng khi xử lý vụ việc.

Trước tình trạng “tín dụng đen” diễn ra phức tạp, Công an tỉnh Đắk Lắk đã rà soát và xác định trong tỉnh hiện có khoảng 30 nhóm đang hoạt động chuyên cho vay lãi nặng, với hàng trăm đối tượng. Mới đây, phòng Cảnh sát Hình sự phối hợp với Công an TP Buôn Ma Thuột đã điều tra, làm rõ một nhóm 10 đối tượng chuyên cho vay lãi nặng, xiết nợ, cưỡng đoạt tài sản. Đó là: Bùi Văn Thịnh, Nguyễn Thanh Tùng, Nguyễn Văn Năm, Hoàng Văn Cương, Nguyễn Đức Khương, Lê Trung Hiếu, Bùi Văn Tình, Vũ Văn Mạnh, Phạm Đình Bảo, đều ở thành phố Hải Phòng vào cấu kết với Nguyễn Ngọc Tuyền, ở huyện Krông Ana để hoạt động.  Hàng ngày, nhóm này in hàng trăm tờ rơi, quảng cáo đem phát cho người đi đường hoặc dán trên các cột điện, bờ tường. Với lời chào mời hấp dẫn, dễ dàng “ Chỉ cần chứng minh nhân dân hoặc họ khẩu là có thể vay được tiền” đó, hàng loạt người dân đã sập bẫy của nhóm này lâm vào khốn khổ vì nợ nần. Trong đó, có những người vay của chúng số tiền từ 50 triệu trở lên đã bị chúng buộc phải thế chấp lại giấy tờ nhà, đất. 4 trong số 10 đối tượng nói trên cũng đã bị cơ quan Công an khởi tố về hành vi cho vay lãi nặng và cưỡng đoạt tài sản.

“Qua điều tra, Công an tỉnh Đắk Lắk đã cơ bản làm rõ phương thúc hoạt động của nhóm này, thu giữ hàng trăm bộ hồ sơ người dân làm để vay của chúng với số tiền trên 2,6 tỷ đồng. Còn lãi suất của chúng thì lên đến 30% mỗi tháng và khuyến cáo người dân khi cần tiền hãy liên hệ với những ngân hàng, tổ chức tín dụng hợp pháp, không nên vay lãi cao bên ngoài để lâm vào nợ nần, khốn khó…”… Đại tá Phạm Minh Thắng, Phó giám đốc Công an tỉnh Đắk Lắk cho biết.

Hiện nay, trên rất nhiều bức tường, trụ cổng nhà dân, cơ quan, công sở, trường học, các cột điện dọc theo các con đường ở khắp các tổ dân phố, thôn, buôn kể cả vùng sâu, vùng xa trong tỉnh Đắk Lắk đã và đang bị dán, in chi chít những tờ quảng cáo, mẩu thông tin cho vay tiền với thủ tục đơn giản, nhanh gọn, thậm chí, có cả người đến tận nhà để hướng dẫn các bước vay tiền với những lời lẽ mời chào êm tai. Tuy nhiên, phía sau sự giản đơn, dễ dãi đó là những cơn sóng ngầm của luồng “tín dụng đen” mà khi người dân đã trót đưa chân vào rồi thì rất khó bề để thoát ra.

Nguyễn Trọng Tính